Vào những ngày cuối năm tại TP HCM, khi không khí Tết bắt đầu tràn ngập phố phường, tại góc ngã ba đường Trần Quý – Dương Tử Giang (Quận 11 cũ), có một người đang tịnh tâm gửi gắm những tâm tư an lành vào từng nét chữ tại sạp viết liễn quen thuộc. Thái Trung, tên thật là Triệu Trung, không chỉ là một thư pháp gia với 21 năm cầm bút, mà còn là nhà văn, nhà thơ, hoạ sĩ, giáo viên dạy học Tiếng Trung, tiếng Tiều, tiếng Quảng, thư pháp và hội họa. Ở tuổi 41, anh đã gặt hái nhiều thành tựu đáng tự hào như Giải Nhất cuộc thi Thư Pháp năm 2010, giải Xuất sắc cuộc thi viết văn do Báo SGGP Hoa Văn tổ chức năm 2006, đồng thời là hội viên và ủy viên của 10 hiệp hội văn hóa trong nước và quốc tế. Ngoài ra, các tác phẩm của anh từng được đăng trên các tạp chí văn nghệ trong nước và quốc tế như Singapore, Trung Quốc, Đài Loan, Australia…
Thư pháp gia Thái Trung.
Sự nghiệp khởi nguồn từ tình yêu với Hán tự
Mối duyên đưa Thái Trung đến với thư pháp diễn ra một cách thật tự nhiên. Niềm yêu thích với Hán tự, mùi mực Tàu và sắc đỏ thắm của giấy đã dẫn anh bước vào thế giới nghệ thuật này. Những bước đi đầu tiên được định hình tại trường Tiểu học Âu Cơ, nơi thầy Lâm Hán Cường truyền cho anh những kiến thức vỡ lòng về thư pháp. Sau này, anh tiếp tục mở rộng chân trời nghệ thuật khi theo học vẽ tranh thủy mặc, sơn dầu, màu nước, tranh lụa cùng các hoạ sĩ, nhà thư pháp Lý Tùng Niên và Quảng Tồn Chí (còn được biết đến với nghệ danh Quang Cường).
“Tình yêu với bộ môn này trong tôi ngày càng lớn, bởi tôi nhận thấy bộ môn thư pháp có giá trị luyện tâm, dưỡng tánh,” anh chia sẻ. Với Thái Trung, thư pháp không đơn thuần là kỹ năng viết chữ đẹp. Đó là một môn nghệ thuật kết hợp mỹ thuật, mỹ cảm và đạo đức, đòi hỏi người viết phải rèn tay, luyện mắt, và quan trọng nhất là tu tâm, dưỡng tánh.
Nét chữ soi chiếu nội tâm
Theo Thái Trung, nét chữ phản ánh rất rõ nội tâm của người viết. Khi tâm an, nét bút vững vàng và có thần. Còn khi tâm vội, loạn động, chữ viết sẽ rời rạc, thiếu khí chất. Đó là lý do tại sao viết thư pháp không được hấp tấp mà phải tịnh tâm, đặt tâm mình vào từng nét bút với tâm thế thư thái, tao nhã.
Ảnh: Thùy Như
Trong quá trình sáng tác, anh luôn chú trọng đến từng chi tiết, từ chất giấy, là loại giấy đỏ truyền thống, giấy xuyến chỉ, giấy mỹ thuật, đến mực Tàu pha đậm nhạt tự nhiên, mực nhũ vàng, rồi nét bút vừa giữ tinh thần cổ pháp, vừa điều chỉnh cho phù hợp thẩm mỹ hiện đại. “Dấu ấn riêng của tôi nằm ở sự điềm đạm trong nét viết, chú trọng ‘khí’ và ‘hồn’ hơn là phô trương kỹ xảo,” anh nhấn mạnh.
Thư pháp trong đời sống đương đại
Thời điểm cao điểm nhất với công việc của Thái Trung thường rơi vào khoảng từ rằm tháng Chạp đến sát Giao thừa, khi mọi người chuẩn bị đón Tết, mong cầu bình an, tài lộc, cát tường. Theo quan niệm truyền thống, liễn Tết là khí xuân. Mỗi năm mới mang một vận khí mới, nên việc thay liễn cũ chính là tiễn đi điều không may của năm cũ, đón nhận phúc khí mới. Viết lại chữ mới cũng thể hiện sự làm mới tâm niệm, khởi đầu một năm với tinh thần tốt đẹp, trong sạch và hanh thông.
Dù xã hội ngày càng phát triển và cởi mở, thế hệ trẻ vẫn quan tâm và tìm cách tiếp cận với nghệ thuật thư pháp. Ngoài những chữ quen thuộc trong ngày tết như Phúc, Lộc, Thọ, Tài, những khách hàng trẻ tìm đến Thái Trung để chọn viết những chữ mang tính chất nội tâm, giá trị sống lành, hướng thiện như An, Tĩnh, Nhẫn, Tín, Duyên, Tâm, Tự Do, Cát Tường, Bình An… Họ tìm đến những câu mang tinh thần chữa lành, sống chậm, cân bằng giữa thành công và hạnh phúc, phản ánh nội tâm của thế hệ trẻ trong cuộc sống vội vã và nhiều áp lực như hiện nay.
Ảnh: Thùy Như
TP HCM với vị thế là trung tâm giao thoa văn hóa, đã tạo nên một bối cảnh độc đáo cho nghệ thuật thư pháp. Khi hòa vào văn hóa Việt, thư pháp gốc Hoa đã trở nên mềm mại, gần gũi hơn trong cách chọn chữ và nội dung. Khách hàng của Thái Trung đa dạng, từ người gốc Hoa đến người Việt, thậm chí là khách du lịch nước ngoài yêu thích văn hóa Á Đông, cho thấy thư pháp không có giới hạn về sắc tộc mà có sự đồng cảm về văn hóa ở quy mô quốc tế.
Sạp liễn – Không gian kết nối và san sẻ
Với Thái Trung, mỗi lần viết chữ đều là một trải nghiệm đầy ý nghĩa. Mỗi bức liễn không chỉ là câu chữ chúc xuân mà còn là khoảnh khắc được lắng nghe những câu chuyện, sử dụng những con chữ với ý nghĩa sâu sắc để giúp khách hàng cảm thấy nhẹ nhõm hơn phần nào khi vượt qua khó khăn, có hy vọng vào cuộc sống.
Ảnh: Thùy Như
“Trong mỗi con chữ hay câu liễn, tôi đều gửi gắm những năng lượng tốt lành, lời chúc tốt lành và hy vọng cuộc sống họ sẽ hạnh phúc, khỏe mạnh và có sự suôn sẻ,” anh chia sẻ. Bên cạnh những khách hàng mới tìm đến, sạp viết chữ của anh còn là nơi gặp gỡ những người khách cũ, bạn cũ, thầy cô và học trò cũ, một không gian của sự kết nối, san sẻ tình cảm quý báu giữa người và người.
Ảnh: Thùy Như
Giữ nghề trong thời đại số
Sau đại dịch Covid, những sạp viết liễn tại khu Chợ Lớn đã thưa vắng dần. Điều này phần nào cho thấy nguy cơ bị mai một của một nét văn hóa đẹp. Theo Thái Trung, thách thức lớn nhất mà những người viết liễn như anh phải đối mặt chính là nhịp sống nhanh khiến con người ít kiên nhẫn với những giá trị cần thời gian cảm nhận như thư pháp. Chữ in sẵn, hàng công nghiệp cũng làm giảm đi sự trân quý của chữ viết tay. Dẫu vậy, anh vẫn tìm thấy tia sáng hy vọng. “Cơ hội lớn nhất chính là khi xã hội càng hiện đại, con người càng tìm về giá trị truyền thống, sự an yên và chiều sâu tinh thần. Thư pháp, liễn Tết không chỉ là chữ, mà là cảm xúc, là văn hóa, là một thú vui tao nhã, và đó là điều không thể thay thế,” anh khẳng định.
Ảnh: Thùy Như
Trong thời đại có nhiều loại hình giải trí hiện đại, thư pháp vẫn giữ được vị trí riêng như một môn nghệ thuật, một thú vui tao nhã giúp con người lắng lại giữa cuộc đời nhiều xáo động. Qua từng nét bút của Thái Trung, người ta không chỉ thấy được vẻ đẹp của Hán tự mà còn cảm nhận được tâm huyết của một người nghệ nhân đang cố gắng giữ gìn và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống quý báu giữa lòng Sài Gòn đương đại.
Thực hiện: Hoàng Lê
Xem thêm
Thư pháp: Từ con chữ đến giá trị tinh thần
