Tám văn phòng kiến trúc tại TP HCM được ghép đôi cùng tám nhà hàng nằm trong danh sách chọn lọc của MICHELIN Guide 2025 để mang đến các không gian ẩm thực đầy cá tính. Nhiệm vụ của họ không chỉ là thiết kế một pavilion, mà là dịch chuyển triết lý, câu chuyện và bản sắc ẩm thực thành ngôn ngữ không gian, nơi hình khối, vật liệu và ánh sáng trở thành công cụ kể chuyện.
Tám pavilion độc đáo tại Công viên Bờ sông Sài Gòn đại diện cho tám cách diễn giải riêng về mối quan hệ giữa hương vị và hình thức. Đây là cuộc gặp gỡ giữa hai lĩnh vực sáng tạo, nơi ranh giới giữa ăn uống và trải nghiệm không gian được xóa nhòa, mở ra những tiềm năng mới cho cả kiến trúc lẫn ẩm thực Việt Nam đương đại.
Đinh Tất Đạt nhìn nhận ẩm thực giống kiến trúc ở chỗ cả hai đều thực hành sáng tạo, hòa hợp kỹ thuật, ký ức và bản sắc. Những giá trị mà QUINCE Saigon theo đuổi, từ trực giác, kỹ thuật thủ công, đến lòng hiếu khách, được anh chuyển hóa thành không gian thông qua vật liệu và phương pháp lắp dựng, như một cách kể chuyện bằng ngôn ngữ không lời. Khác với các dự án F&B trước đây của anh như Pizza 4P's, pavilion Joỳ /chòi/ tại MÊ Tales® không làm nền cho trải nghiệm ẩm thực mà tự nó trở thành một phần của trải nghiệm đó. Tính tạm thời của công trình không phải là hạn chế mà là cơ hội để tập trung vào cảm giác và ấn tượng. Anh chia sẻ: "Dự án nhắc tôi rằng kiến trúc không nhất thiết phải luôn lớn lao hay vĩnh cửu." Anh mong muốn tạo ra một trải nghiệm ngắn nhưng gợi mở, nơi không gian cũng có thể được "nếm", không chỉ bằng vị giác mà bằng cả cơ thể và cảm xúc.
Pavilion Pheno-metal của KTS Lê Hữu Triết từ văn phòng Aaaaaa không phải một điểm kết thúc mà là một trạng thái tạm thời, mở lối cho những hình thái không gian khác sẽ hình thành. Với KTS, kiến trúc và ẩm thực đều bắt nguồn từ những nguyên vật liệu chân thực. Cả hai không tồn tại để được ngắm nhìn từ xa, mà để được chạm, nếm, đi xuyên qua, cảm nhận dư âm. Anh chia sẻ: "Phía sau mỗi trải nghiệm là một tập thể âm thầm làm việc, chia sẻ chung một mong muốn giản dị nhưng không dễ đạt tới: tạo ra điều tốt đẹp nhất có thể."
Hơn 65 khối đất là con số mà KTS Nguyễn Anh Cường và Nhabe Scholae phải vận chuyển đến và đi trong thời gian ngắn để hoàn thành pavilion Dấu Vết tại MÊ Tales®. Đó là một thử thách về logistics đáng kể, nhưng cũng là trung tâm của ý đồ thiết kế, nơi khối tích, màu sắc, nhiệt độ và mùi của đất trở thành ngôn ngữ kể chuyện.
"Tôi muốn đề xuất một sự hiện diện không ồn ào, không phải bằng hình thức xây dựng nhưng vẫn là một hiện diện mà người ta không thể bỏ qua," KTS Nguyễn Anh Cường chia sẻ. Thông điệp hay ý nghĩa nên được mỗi người diễn giải từ cảm giác của riêng họ: thân thuộc, xa lạ, yêu thích, tò mò, tất cả đều riêng tư và đáng trân trọng. KTS suy nghĩ về Dấu Vết như một điểm tụ, một tuyên ngôn đúc kết từ những tìm tòi quanh câu hỏi về cơ thể, chất liệu tự nhiên, và cách đời sống hiện đại biến đổi mối quan hệ của chúng ta với những chất liệu sống. Điều gợi cảm hứng từ Nén Light không chỉ là món ăn, mà là thái độ, sự kiên trì theo đuổi nguyên liệu truyền thống, kỹ thuật và màu sắc trong các thể hiện ẩm thực của chef Summer Lê. Ngay cả cái tên "Nén" được đặt theo tên một loại củ gia vị, cũng mang trong nó câu chuyện về nguồn gốc và bản sắc.
Trong nhận thức của Nguyễn Anh Cường, ẩm thực và kiến trúc đều là trải nghiệm tổng thể, trọn vẹn và huy động nhiều giác quan. Việc ăn chung một bàn tiệc, chia sẻ không gian được trang hoàng phù hợp với khí tiết âm dương, trò chuyện và thức ăn, từ bữa cơm gia đình đến yến tiệc bạn bè, tất cả đều là những trải nghiệm tuy bình thường nhưng kết nối chúng ta với hành vi nhân học và cộng đồng từ xa xưa. Mỗi lĩnh vực sáng tạo có ngôn ngữ, ngữ pháp riêng, nhưng đều có thể gợi cảm hứng cho nhau. Và trong không khí làm việc vừa hồn nhiên, vừa nghiêm túc của MÊ Tales®, Nguyễn Anh Cường tìm thấy nguồn cảm hứng cho chặng đường sáng tạo kế tiếp thông qua khoảng thời gian làm việc chung với những con người khác nhau, giúp đỡ và ủng hộ nhau.
Với thử thách tại MÊ Tales®, NTK Nguyễn Kiều Lam không cho rằng kiến trúc minh họa cho ẩm thực, hay ngược lại. Hai lĩnh vực này gặp nhau ở một giao điểm tinh tế hơn, đó là trạng thái cảm xúc. Cô chia sẻ: "Không gian có thể tạo ra nhịp điệu, dẫn dắt tâm thế; còn ẩm thực hoàn thiện trải nghiệm đó bằng mùi vị và ký ức. Khi cả hai đủ tiết chế và lắng nghe nhau, chúng không cần phải nói quá nhiều."
Được ghép cặp với Nephele, Nguyễn Kiều Lam tự tìm hiểu về nhà hàng mà không cần quá nhiều trao đổi trực tiếp. Điều làm cô tâm đắc chính là tinh thần thử nghiệm của Nephele khi sẵn sàng chấp nhận rủi ro để tìm ra trải nghiệm mới. Tinh thần đó kết tinh thành hình ảnh một "đám mây" không có hình dạng cố định, luôn thay đổi theo bối cảnh, nhưng vẫn hiện diện rõ ràng. Nguyễn Kiều Lam nhìn nhận kiến trúc và ẩm thực như hai hành trình song song, đều bắt đầu từ nguyên vật liệu cơ bản nhất, đều trải qua thử nghiệm, sai số và điều chỉnh để hình thành trải nghiệm hoàn chỉnh. Cô cho biết: "Cả hai đều không đi thẳng tới kết quả, mà là một hành trình tìm kiếm điểm chạm phù hợp nhất trong rất nhiều khả năng." Pavilion Nephele khác biệt hoàn toàn với những không gian F&B cố định mà cô từng thiết kế. Nó tồn tại như một cánh cổng chuyển tiếp, chịu ảnh hưởng trực tiếp của gió, mưa, nắng, ánh sáng và dòng người. Trong quá trình thi công, Lam liên tục điều chỉnh khối tích, cấu trúc, vị trí để đạt được sự cân bằng giữa ấn tượng và an toàn, giữa nặng nề và nhẹ bay, đúng như cách một đám mây hình thành. Với thiết kế của mình, cô mong muốn người trải nghiệm khám phá bắt đầu cúi thấp và mở ra, chậm rãi và khám phá một không gian khác phía sau. Họ không cần hiểu hết câu chuyện. Chỉ cần cảm nhận.
Trong quá trình lắp dựng pavilion Plate of Place, KTS Trần Quốc Khôi Nguyên và Nguyễn Đức Tuấn Anh cùng đội ngũ sgnhA đã phải đối mặt với những thách thức không lường trước. Khung sắt võng nhiều hơn tính toán, đòi hỏi họ bổ sung thêm các thanh gia cố. Lớp vải căng không tạo đủ lực để những quả bóng nhẹ lăn mượt mà như dự định. Hai trận mưa bất chợt khiến tiến độ bị gián đoạn. Dù bắt đầu sớm, họ là đội cuối cùng hoàn thành trong số tám pavilion.
Nhưng với sgnhA, đây không phải là những "sai lầm" cần che giấu, mà là bằng chứng cho quá trình kiến trúc đang phát triển, nơi vật liệu, thời tiết và con người cùng định hình kết quả cuối cùng. Giống như cách một món ăn được điều chỉnh trong lúc nấu, pavilion cũng tìm đến hình thái của mình qua những phản ứng và thích nghi.
Đây là lần đầu tiên KTS Trần Quốc Khôi Nguyên và Nguyễn Đức Tuấn Anh cùng làm việc với một cấu trúc có vòng đời ngắn đến vậy, chỉ vài tuần từ lúc dựng lên đến khi tháo dỡ. Khác với những không gian F&B lâu dài mà họ từng thiết kế, pavilion này tồn tại như một cuộc gặp gỡ tạm thời giữa kiến trúc và ẩm thực. Không phải là bản sao thu nhỏ của một nhà hàng, mà là không gian để hai ngành sáng tạo này đối thoại bằng ngôn ngữ riêng của mình. Cấu trúc xây dựng xung quanh ý tưởng về các mặt phẳng đối lập nhưng bổ trợ: hai bức tường cemboard tự đứng tạo ra những khung cảnh khác nhau tùy góc nhìn, các tấm panel có thể xoay tương tác với người đứng ở nhiều độ cao khác nhau, và hàng nghìn quả cầu nhẹ phản ứng với gió và ánh sáng. Những khối đá mài nặng không chỉ neo giữ cấu trúc mà còn tạo điểm tĩnh giữa sự vận động. Điều bộ đôi KTS mong muốn thật đơn giản: tạo ra khoảnh khắc người tham quan muốn dừng chân, không phải để hiểu hết ý nghĩa, mà để cảm nhận nhịp điệu khác giữa bối cảnh lễ hội City Tết Fest nhộn nhịp. Và trong quá trình đó, họ nhận ra được giá trị của nghề khi thấy cách mọi người tương tác và phản ứng với không gian ngay trước mắt.
KTS Nguyễn Đình Hòa cảm nhận được sự đồng điệu trong câu chuyện ẩm thực của CoCo Dining cùng chef Võ Thành Vương. Đó là hành trình của sự vươn lên, sự tò mò, và khả năng tưởng tượng ra những khả thể đi đôi với tính chân thật. Với Nguyễn Đình Hòa, cả kiến trúc và ẩm thực đều mang bản chất trừu tượng sâu sắc. Anh tin rằng kiến trúc không nên đặc tả một cách thuần túy, mà nên là ngôn ngữ hoàn hảo để thể hiện những câu chuyện ẩm thực phi vật chất. "Nếu phải nói về tính trừu tượng trong ẩm thực hoặc trong các câu chuyện ẩm thực tôi tin kiến trúc là một bộ môn nghệ thuật thực thụ về việc này," anh khẳng định.
Thay vì những cuộc trao đổi kéo dài giữa đôi bên, quá trình thiết kế diễn ra với sự thấu hiểu nhanh chóng. Kinh nghiệm và trực giác giúp anh nắm bắt triết lý của CoCo Dining - nhà hàng vừa đạt sao MICHELIN với những món ăn gợi nhớ tuổi thơ đầy cảm xúc. Ý tưởng thiết kế ra đời từ rất sớm và không thay đổi về mặt khái niệm, nhưng quá trình tinh chỉnh lại kéo dài đến tận những phút cuối cùng. Với Nguyễn Đình Hòa, điều ám ảnh anh không phải là ý tưởng ban đầu, mà là việc công trình thực tế phải tạo ra trải nghiệm vượt xa sự tưởng tượng.
Dù đối mặt với ngân sách khiêm tốn, anh và đội ngũ vẫn hài lòng với kết quả cuối cùng. Pavilion Drift mang trong mình sự chân thực và khả năng tưởng tượng, giống như chính hành trình của CoCo Dining và LAITA Design. Một chút thực tế, một chút hoang đường, đó là trải nghiệm mà anh muốn mang đến cho người ghé thăm.
Với pavilion void-field (đồng-không), KTS Trần Mạnh Hùng xuất phát từ những giá trị rất Việt Nam, đó là hình ảnh cả nhà quây quần bên mâm cơm, những đứa trẻ chạy quanh, và nước mắm. Nhưng điều truyền cảm hứng cho anh sâu sắc nhất là tinh thần cộng đồng của KOTO, một doanh nghiệp hỗ trợ và đào tạo trẻ cơ nhỡ phát triển trong ngành. Sự mới mẻ không phải là mục tiêu thiết kế của KTS. "Tôi hay làm cái mình muốn trước, sự tương tác từ người dùng sẽ cho tôi những góc nhìn mới với chính thiết kế của mình sau đó." anh chia sẻ. Đó là sự thỏa hiệp 50-50 với không gian của anh: một nửa do kiến trúc sư quyết định, một nửa do người sử dụng hoàn thiện.
Từ đó, KTS tạo ra một môi cảnh nhỏ như một phần của đồng lúa, đồng thời ẩn dụ cho bối cảnh đô thị Sài Gòn xung quanh. 216 thanh thép ống mạ kẽm với kích thước, độ nghiêng và khoảng cách đa dạng tạo nên cấu trúc nguyên sơ, hòa trộn nhiều tỉ xích khác nhau trong tương quan với cơ thể con người. Ở đó, mỗi người có cơ hội thả trí tưởng tượng như một đứa trẻ, một chú chó, hay thậm chí một con bọ. Cánh đồng hình thành nên những khoảng không khó định danh nhưng lại rất thân thuộc. Với KTS, điều thú vị ở đây là phát hiện về "tính không gian" – điểm chung sâu sắc giữa kiến trúc và ẩm thực. Một đĩa đồ ăn được bày biện với phần nhiều là khoảng không, một món ăn với kết cấu được đan cài có chủ đích bằng những phần rỗng của nguyên liệu. "Với kiến trúc, không gian là linh hồn. Với ẩm thực, không gian là thứ làm nên linh hồn của món ăn," anh nói.
Trong những ngày diễn ra sự kiện, anh bắt gặp một cậu nhóc leo trèo từ cây này sang cây khác, một anh trai ngồi vắt vẻo chờ pháo hoa, một bác lớn tuổi co chân ngắm ánh đèn, hay có người tò mò lay thử thanh sắt. Tất cả hình thành nên những tương tác thú vị, nhắc anh rằng thiết kế phải chú tâm đến hành vi và trải nghiệm người dùng, để không gian không chỉ hiện hữu trong ngôi đền lý tưởng mơ hồ mà ngay trong khoảnh khắc dung dị của đời sống thường nhật. Tám pavilion, tám cách diễn giải về mối quan hệ giữa hương vị và hình khối. Trong năm ngày ngắn ngủi, những công trình tạm thời này đã chứng minh rằng kiến trúc và ẩm thực không cần minh họa cho nhau mà chỉ cần lắng nghe và chuyển dịch bằng ngôn ngữ riêng của mình. *MÊ VỊ® là nền tảng đối thoại về ẩm thực đương đại tại TP Hồ Chí Minh, được kiến tạo và thực hiện bởi The Purpose Group (Purpose.Ant, Vietnam Brand Purpose và X+P-collective). Thực hiện: Hoàng Lê, Thuỳ Như | Ảnh: Thiện Trường | Thiết kế: Trúc Lam
