May chắp vá là một nghề thủ công lâu đời, kết nối những mảnh vải nhỏ để tạo nên những tác phẩm có quy mô lớn hơn. Lịch sử của kỹ thuật này vừa phong phú, vừa mang tính toàn cầu, xuất phát từ nhu cầu thực tế lẫn khát vọng sáng tạo nghệ thuật. Các bằng chứng khảo cổ cho thấy từ thời cổ đại, cư dân Ai Cập, Trung Quốc và Ấn Độ đã khâu nối những mảnh vải vụn thành trang phục hoặc chăn đệm. Trong số đó, hiện vật chắp vá lâu đời nhất được ghi nhận là một tán lọng từ Ai Cập, có niên đại khoảng năm 980 trước Công nguyên.
Tuy cùng dựa trên nguyên lý ghép nối các mảnh vải, nghệ thuật may chắp vá lại mang những sắc thái riêng biệt ở mỗi vùng đất. Tại Ấn Độ, kỹ thuật kantha thể hiện qua việc xếp lớp những tấm sari cũ và gắn kết chúng bằng những đường thêu hoa văn tinh xảo – một di sản được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Còn ở Nhật Bản, người nông dân và ngư dân đã sáng tạo ra boro, một dạng chắp vá sử dụng các mảnh vải thừa để vá lại quần áo, tạo nên những chất liệu vừa bền chắc vừa giàu tính thẩm mỹ.
Kỹ thuật kantha. Ảnh: Tư liệu
Kĩ thuật Boro. Ảnh: Tư liệu
Vào thế kỷ 17 và 18, nghệ thuật chắp vá được thịnh hành tại các thuộc địa châu Mỹ, nơi những người định cư tận dụng từng mảnh vải nhỏ để tái chế thành đồ giữ ấm cho mùa đông khắc nghiệt. Các buổi tụ họp may chăn nơi phụ nữ quây quần cùng nhau tạo nên những tấm chăn chắp vá trở thành nghi thức gắn kết cộng đồng. Những mẫu họa tiết kinh điển ra đời từ giai đoạn này như Log Cabin hay Ninee Patch đến nay vẫn giữ nguyên sức sống.
Một căn nhà gỗ ở Wyoming được trang trí theo phong cách viễn tây. Ảnh: Lisa Flood
Gần đây, nghệ thuật chắp vá đang được yêu thích và xuất hiện trong nhiều không gian sống, khẳng định sự phù hợp và sức hấp dẫn lâu bền của loại hình xử lý chất liệu thủ công này. Sự trở lại của chăn và đồ chắp vá phản ánh tinh thần thời đại: khao khát đưa vào không gian nội thất những sản phẩm thủ công bền vững, mang tính cá nhân và có chi phí hợp lý, từ đó tạo nên những căn phòng đa dạng về kết cấu và họa tiết. Xu hướng này cũng gợi nỗi hoài niệm về phong cách ấm cúng, mộc mạc đặc trưng mà Ralph Lauren đã định hình nên trong thập niên 1990.
Phòng ngủ chính trong căn nhà ở phía tây London của Serena Williams-Ellis, nơi chiếc giường được phủ bằng một tấm chăn bông Cumbria cuối thế kỷ 19. Ảnh: Dean Hearne
Tấm đầu giường ghép từ nhiều mảnh vải của nhà trang trí nội thất Emma Burns trong phòng ngủ căn hộ của cô ở London. Ảnh: Simon Brown
Phòng ngủ trong một ngôi nhà nhỏ ở Hampshire do Max Rollit thiết kế có những tấm chăn chắp vá và rèm cửa được tái chế từ một tấm chăn cũ. Ảnh: Christopher Horwood
Ảnh: Christopher Horwood
Ảnh: Christopher Horwood
Phòng ngủ của chuyên gia về sơn Cassandra Ellis sử dụng tấm chăn được may chắp vá từ những mảnh vải nhuộm chàm. Ảnh: Chris Horwood
Thực hiện: Hoàng Lê | Theo: House & Garden
Xem thêm
Khám phá 6 thương hiệu biến tường thành tác phẩm kể chuyện
