New Museum: Đối âm của hai ngôn ngữ kiến trúc

15:00, 14/04/2026

Mở rộng nhưng không lấn át. Bổ trợ nhưng không phụ thuộc. Tòa nhà mới của New Museum do OMA thiết kế không chỉ nhân đôi diện tích sử dụng mà còn tạo ra một cuộc đối thoại kiến trúc với công trình của SANAA nằm bên cạnh, bằng những khoảng lùi tinh tế, những lát cắt chéo và lớp bao bọc.

Công trình văn hóa đầu tiên của OMA tại New York nằm bên cạnh tòa nhà do SANAA thiết kế ở số 235 đường Bowery. Không gian mới này là bản mở rộng của bảo tàng New Museum, nhằm đáp ứng nhu cầu gia tăng diện tích tổ chức các hoạt động hướng đến công chúng.

Cấu trúc hai bước lùi nhìn từ trên cao, trong tương quan với khối tháp thẳng đứng của SANAA phía bên trái. Ảnh: Jason O’Rear

Ảnh: Jason O’Rear

New Museum vốn là một trong những trung tâm nghệ thuật đương đại năng động nhất nước Mỹ. Không chỉ dừng lại ở việc tổ chức các triển lãm quan trọng, nơi đây còn là mái nhà của NEW INC – mô hình vườn ươm độc đáo kết nối nghệ thuật, thiết kế và công nghệ, cùng hệ thống giáo dục cộng đồng không ngừng mở rộng. Chính sự gia tăng các hoạt động đã khiến không gian cũ trở nên quá tải. Sự ra đời của tòa nhà liền kề do OMA thiết kế giúp nhân đôi cả diện tích sàn lẫn công năng sử dụng.

Quảng trường công cộng tại góc Phố Prince tạo nên vùng đệm thị giác giữa hai tòa nhà. Ảnh: Jason Keen

OMA đã khéo léo phân tích cấu trúc của tòa nhà cũ để thiết lập sơ đồ công năng tương đồng cho công trình mới với ba tầng gồm phòng trưng bày, không gian cố định cho NEW INC, cùng các khu vực giáo dục và sự kiện. Việc căn chỉnh độ cao trần đồng nhất giữa hai tòa nhà tạo nên dòng chảy lưu thông ngang liền mạch, cho phép khách tham quan di chuyển qua lại giữa hai khối kiến trúc như cả hai vốn dĩ là một thực thể thống nhất.

Một giải pháp kiến trúc thông minh được áp dụng để xử lý khu đất có chiều sâu lớn. Trong khi khối tích tòa nhà của SANAA thiết kế thu hẹp dần khi lên cao, các phòng trưng bày của OMA lại nở rộng diện tích ở những tầng trên. Sự bù trừ hình khối này giúp tổng diện tích sàn liên thông tại mỗi tầng đạt được trạng thái cân bằng, mở ra không gian trưng bày lên tới 1.880 m².

Cầu thang Atrium dẫn ánh sáng tự nhiên từ quảng trường ngoài trời vào sâu trong công trình. Ảnh: Jason Keen

Thay vì để hai tòa nhà tiếp xúc một cách trực diện, OMA đã khéo léo chèn vào giữa một khoảng lùi tinh tế để đặt Cầu thang Atrium và hệ thống thang máy chuyên dụng. Khoảng trống này tạo chiều sâu thị giác, đóng vai trò như một trục xương sống, kết nối từ quảng trường ngoài trời bên dưới lên đến các phòng đa năng trên đỉnh công trình.

Phòng trưng bày linh hoạt, mở toàn bộ cho triển lãm lớn hoặc phân tách cho nhiều chương trình diễn ra song song. Ảnh: Jason Keen

Để tạo ra một cuộc đối thoại tương phản với khối hộp thẳng đứng của tòa nhà cũ, OMA đã kéo giãn không gian theo chiều ngang bằng những lát cắt chéo có chủ đích. Bước lùi đầu tiên vát từ đỉnh xuống mặt đường, nhường chỗ cho một quảng trường công cộng mới tại góc phố Prince. Bước lùi thứ hai giúp đỉnh tòa nhà lùi sâu khỏi tầm nhìn từ dưới lên, nhường lại khoảng không cho những sân thượng rộng mở, đón trọn bầu trời Manhattan.

Vỏ bọc kính laminate kết hợp lưới kim loại, đồng điệu với mặt tiền của tòa SANAA bên cạnh. Ảnh: Jason O’Rear

Toàn bộ mặt tiền New Museum được bao phủ bởi lớp kính laminate kết hợp lưới kim loại, tạo nên một sự đồng điệu với lớp vỏ lưới đặc trưng trên tòa nhà bên cạnh. Ban ngày, tòa nhà hiện ra như một khối đặc thuần khiết và kín đáo. Vào ban đêm, lớp vỏ ấy trở nên xuyên thấu, để ánh sáng từ bên trong len lỏi qua những khoang hở, làm hiện ra bầu không khí nghệ thuật bên trong.