Một chậu cây trong phòng ngủ mang lại nhiều hơn giá trị thẩm mỹ. Bên cạnh khả năng làm dịu không gian bằng sắc xanh, một số loài thực vật còn có cơ chế sinh học đáng chú ý. Ở một mức độ nhất định, chúng có thể hấp thụ bớt một số hợp chất hữu cơ bay hơi (VOC) trong không khí, điều hoà độ ẩm, hoặc toả ra hương thơm có tác dụng thư giãn.
Ảnh: Julia
Phần lớn thông tin về cây lọc không khí bắt nguồn từ nghiên cứu Clean Air Study do NASA thực hiện năm 1989, trong các buồng kín thí nghiệm không có trao đổi khí với bên ngoài. Các nghiên cứu sau này (bao gồm bản phân tích của hai nhà khoa học Bryan Cummings và Michael Waring, Đại học Drexel, công bố năm 2019) chỉ ra rằng để đạt hiệu quả lọc khí tương đương một hệ thống thông gió tiêu chuẩn, một căn phòng thực tế sẽ cần đến hàng chục, thậm chí hàng trăm chậu cây, điều không khả thi trong đời sống thường nhật. Vì vậy, nên xem cây xanh như một sự bổ sung nhẹ nhàng cho không gian sống, hơn là một giải pháp thay thế cho việc thông gió hay dùng máy lọc không khí. Giá trị dễ nhận thấy và được kiểm chứng rõ ràng hơn của cây trồng trong phòng ngủ nằm ở khả năng điều hoà độ ẩm, tạo cảm giác thư giãn và cải thiện sức khoẻ tinh thần.
Dưới đây là 10 loại cây được nhiều nghiên cứu và tài liệu làm vườn khuyến nghị cho phòng ngủ, cùng với vài lưu ý cần thiết để sử dụng chúng đúng cách.
1. Cây trầu bà lỗ
Với dáng nhỏ gọn và phiến lá xẻ lỗ đặc trưng, trầu bà lỗ là một trong những loài được NASA ghi nhận có khả năng hấp thụ formaldehyde, một loại hợp chất thường có trong đồ gỗ công nghiệp, sơn và một số vật liệu nội thất. Cây ưa bóng râm, dễ chăm sóc, phù hợp với những góc phòng ngủ thiếu sáng.
Ảnh: Patch Plants
2. Cây họ cam quýt
Hương thơm từ tinh dầu trong lá và vỏ của các loại cây họ cam quýt (chanh, cam, quất) mang lại cảm giác tươi mát tự nhiên cho không gian. Tuy nhiên, cần thận trọng khi khẳng định các loại cây này có thể diệt nấm mốc. Bằng chứng khoa học cho khả năng kháng khuẩn, kháng nấm chủ yếu đến từ tinh dầu chiết xuất, chưa có nhiều nghiên cứu xác nhận hiệu quả tương tự khi trồng nguyên cây trong nhà.
Cây họ cam quýt ưa nắng, thích hợp đặt gần cửa sổ có ánh sáng trực tiếp. Ảnh: Guzmans Green House
3. Cây lưỡi hổ
Đây là loài thực vật quang hợp theo cơ chế CAM (Crassulacean Acid Metabolism), mở khí khổng vào ban đêm thay vì ban ngày để hạn chế thoát hơi nước, nhờ đó vẫn tiếp tục nhả một lượng oxy nhỏ trong đêm, khác với phần lớn các loài cây thông thường. Đây là một đặc điểm sinh học có thật, nhưng lượng oxy sinh ra là rất nhỏ và không tạo ra khác biệt đo được đối với chất lượng không khí trong một phòng ngủ thực tế. Cây lưỡi hổ cũng được NASA ghi nhận có khả năng hấp thụ formaldehyde, đồng thời là loài cực kỳ dễ sống, chịu được điều kiện thiếu sáng và ít nước.
Ảnh: Tư liệu
4. Cây vạn niên thanh
Vạn niên thanh là loại cây thường xanh, được NASA đưa vào danh sách các loài có khả năng hấp thụ formaldehyde, đồng thời chịu được môi trường ít ánh sáng và độ ẩm cao, phù hợp với nhiều không gian phòng ngủ trong nhà phố. Cần lưu ý, nhựa cây có chứa tinh thể calcium oxalate, có thể gây kích ứng nếu tiếp xúc trực tiếp hoặc nuốt phải, nên đặt xa tầm với của trẻ nhỏ và thú cưng.
Ảnh: Tư liệu
5. Cây lan ý
Lan ý có khả năng điều hoà độ ẩm tốt và được ghi nhận trong nhóm có thể hấp thụ benzene, formaldehyde. Đây cũng là loài ưa bóng râm, ra hoa trắng thanh nhã, phù hợp thẩm mỹ phòng ngủ. Tương tự vạn niên thanh, lá và hoa lan Ý có độc tính nhẹ nếu vật nuôi hoặc trẻ nhỏ ăn phải, cần đặt ở vị trí an toàn.
Ảnh: Happy Houseplants
6. Cây cau cảnh
Cau cảnh là loài dễ sống, ít đòi hỏi chăm sóc, được nhiều tài liệu ghi nhận có khả năng hấp thụ ammonia, hợp chất có trong một số sản phẩm tẩy rửa và dệt may. Ưu điểm đáng kể của cau cảnh là không độc, an toàn với thú nuôi trong nhà, nên có thể đặt gần giường mà không cần lo ngại.
Ảnh: Happy Houseplants
7. Cây nha đam
Nha đam là loài mọng nước, ưa sáng, được NASA ghi nhận có khả năng hấp thụ formaldehyde và benzene. Một số tài liệu phổ biến cho rằng các đốm nâu xuất hiện trên lá là dấu hiệu cảnh báo nồng độ VOC trong không khí tăng cao. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu khoa học chính thống nào xác nhận một cách chắc chắn. Đốm nâu trên lá nha đam trong thực tế thường liên quan nhiều hơn đến việc tưới nước quá nhiều hoặc thiếu ánh sáng.
Ảnh: Happy Houseplants
8. Cây dây nhện
Dây nhện là một trong những loài được nghiên cứu nhiều nhất trong Clean Air Study, với khả năng chuyển hoá formaldehyde thành các hợp chất ít độc hại hơn. Trên thực tế, để đạt hiệu quả lọc khí đáng kể trong một căn phòng, cần một số lượng cây lớn hơn nhiều so với một chậu đơn lẻ. Điểm mạnh thực sự của dây nhện nằm ở khả năng sống tốt trong điều kiện ánh sáng yếu và mức độ an toàn cao, không độc với người và vật nuôi.
Ảnh: Tư liệu
9. Cây oải hương
Tinh dầu oải hương là một trong những hương liệu được nghiên cứu kỹ lưỡng nhất về tác dụng lên giấc ngủ. Nhiều thử nghiệm lâm sàng cho thấy mùi hương này có thể làm giảm lo âu, cải thiện chất lượng giấc ngủ và tạo cảm giác thư giãn khi hít thở trước giờ ngủ. Đây là loài ưa nắng, nên đặt ở nơi có ánh sáng trực tiếp như bậu cửa sổ để cây phát triển tốt và tiết đủ tinh dầu.
Ảnh: Tư liệu
10. Hoa nhài tây
Cũng như oải hương, hương thơm dịu nhẹ của hoa nhài tây được nhiều người sử dụng như một liệu pháp thư giãn tự nhiên trước giờ ngủ. Đây là loài khó chăm sóc hơn, đòi hỏi ánh sáng và độ ẩm cân bằng, nhưng phần thưởng là một hương thơm tinh tế khó loài cây nào sánh được.
Ảnh: Tư liệu
