Mỗi dịp Tết đến, không gian sống của người Việt lại được làm mới bằng những hình ảnh mang tính biểu tượng: cây mai, cây đào, sắc đỏ của câu đối hay những bức tranh. Trong bối cảnh ấy, tranh ngựa là một trong những hình ảnh xuất hiện đều đặn và bền bỉ qua nhiều thế hệ, đặc biệt vào những năm Ngọ. Thoạt nhìn, việc trưng tranh ngựa ngày Tết có thể được lý giải đơn giản như một cách “hợp năm, hợp tuổi”, nhưng thực chất, đằng sau hình tượng ấy là một lớp ý nghĩa văn hóa và phong thủy sâu sắc.
Tác phẩm Dốc Phiềng Sa của họa sĩ Đỗ Đức.
Trong mỹ học phương Đông, ngựa đại diện cho chuyển động và tinh thần sẵn sàng lên đường. Ngựa thường gắn liền với giao thương, với chiến mã, với những chuyến đi xa và trở về mang theo thành quả. Bởi vậy, treo tranh ngựa vào dịp Tết thể hiện cách con người gửi gắm mong muốn về một năm mới hanh thông, nhiều động lực và không ngừng tiến về phía trước. Đặc biệt trong năm Bính Ngọ – năm của năng lượng và hành động, hình ảnh ngựa trong không gian sống càng trở nên giàu tính biểu trưng, như một lời nhắc nhở tinh tế về sự cầu tiến và bứt phá không ngừng.
Những kiểu tranh ngựa phong thủy phổ biến
Ngựa phi nước đại (mã đáo): Chuyển động và khởi phát
Trong các dòng tranh ngựa, hình ảnh quen thuộc và dễ nhận diện nhất chính là ngựa đang phi nước đại với bờm tung, vó ngựa chạm đất, toàn bộ cơ thể hướng về phía trước. Tạo hình này được gọi là “mã đáo”, gắn với quan niệm ngựa trở về mang theo tin vui và thành quả sau một hành trình dài. Ở góc nhìn phong thủy, chuyển động mạnh mẽ ấy tượng trưng cho tốc độ, cho sự hanh thông và vận may đến nhanh trong năm mới.
Tuy nhiên, vượt ra khỏi ý nghĩa cầu chúc quen thuộc, tranh ngựa phi còn mang lại giá trị thẩm mỹ rất rõ rệt: đưa động năng vào không gian sống. Một bức tranh ngựa đang chạy, nếu được đặt đúng vị trí, có thể trở thành điểm nhấn thị giác đầy sinh khí, tạo cảm giác không gian luôn trong trạng thái vận động, không trì trệ. Chính vì vậy, kiểu tranh này thường được lựa chọn cho phòng khách hoặc không gian làm việc – nơi tinh thần khởi động và tiến lên được đề cao.
Tranh của họa sĩ Từ Bi Hồng.
Ngựa đứng hoặc đi chậm: Ổn định và bền bỉ
Ít phổ biến hơn là những bức tranh phác họa ngựa trong trạng thái đứng yên hoặc di chuyển chậm rãi. Thay vì nhấn mạnh tốc độ và sự bứt phá, kiểu tạo hình này gợi đến cảm giác vững vàng, kiểm soát và bền bỉ. Ngựa không còn là hình ảnh của cuộc đua chớp nhoáng, mà là của một hành trình dài đòi hỏi sự kiên định.
Về mặt phong thủy, tranh ngựa đứng hoặc đi chậm phù hợp với những gia đình mong muốn sự cân bằng, ổn định và phát triển lâu dài hơn là những bước tiến quá nhanh. Trong không gian nội thất, những bức tranh này cũng mang lại cảm giác trầm tĩnh hơn, dễ kết hợp với lối bài trí tối giản và màu sắc trung tính.
Bức The Return của họa sĩ Vũ Cao Đàm.
Phong thủy dưới góc độ mỹ học
Bên cạnh nội dung và chuyển động, phong cách thể hiện cũng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình “khí” của bức tranh. Tranh ngựa thủy mặc với nét vẽ phóng khoáng và khoảng trống đầy dụng ý, thường không đặt nặng hình khối mà chú trọng vào thần thái và dòng chảy năng lượng.
Ngược lại, tranh ngựa sơn dầu hoặc mang hơi hướng đương đại lại gây ấn tượng mạnh về thị giác do màu sắc rõ nét, hình khối sắc sảo, đôi khi phóng đại chuyển động. Những tác phẩm này dễ dàng trở thành điểm nhấn trong các không gian hiện đại, không chỉ là biểu tượng phong thủy, mà còn là một tuyên ngôn thiết kế.
Số lượng ngựa trong tranh
Trong phong thủy và mỹ thuật Á Đông, số lượng hình tượng xuất hiện trong tranh hiếm khi ngẫu nhiên. Tuy nhiên, thay vì ghi nhớ và áp dụng rập khuôn như những công thức cứng nhắc, việc hiểu ý nghĩa biểu trưng của từng con số giúp người xem có thêm một lớp tham chiếu khi lựa chọn tranh.
Tranh một con ngựa: Hành trình cá nhân và tự chủ
Bức tranh chỉ khắc họa một con ngựa thường gợi cảm giác độc lập và một hành trình mang tính riêng tư. Không có sự so sánh, không có nhịp chạy chung, con ngựa trong tranh trở thành biểu tượng của sự tự chủ, tập trung và ý thức rõ ràng về hướng đi của chính mình. Về mặt cảm xúc, kiểu tranh này mang năng lượng rõ ràng, không phân tán, phù hợp với những người đang ở giai đoạn cần sự tập trung hoặc định hình mục tiêu.
Trong không gian nội thất, tranh một con ngựa thường được trưng trong phòng làm việc, phòng đọc sách hoặc studio cá nhân – nơi tinh thần làm việc độc lập và chiều sâu nội tâm được đề cao. Ở đây, phong thủy không nằm ở việc thu hút điều gì từ bên ngoài, mà ở việc củng cố nội lực từ bên trong.
Bức Ngựa chơi trăng của họa sĩ Lê Anh Vân.
Tranh song mã (hai ngựa): Đồng hành và sự cân bằng
Khi hai con ngựa xuất hiện cùng nhau trong một khung hình, ý nghĩa biểu trưng bắt đầu dịch chuyển từ cá nhân sang mối quan hệ. Song mã thường được liên tưởng đến sự đồng hành, phối hợp và hỗ trợ lẫn nhau, hai cá thể riêng biệt nhưng cùng chia sẻ một nhịp chuyển động. Ở góc nhìn phong thủy, đây là hình ảnh gợi nhắc đến sự cân bằng, hài hòa giữa các nguồn năng lượng, đôi khi được diễn giải như sự cân xứng âm – dương. Chính vì vậy, tranh song mã thường được treo trong phòng khách hoặc những không gian sinh hoạt chung của gia đình. Tranh vẽ hai con ngựa cũng tạo nên bố cục cân đối, dễ hòa nhập với nhiều phong cách nội thất khác nhau.
Tranh ngựa của họa sĩ Lê Trí Dũng.
Tranh bát mã (tám ngựa): Biểu tượng thịnh vượng
Trong số các dòng tranh ngựa, tranh bát mã (tám ngựa) là kiểu phổ biến nhất. Con số tám, theo quan niệm Á Đông, gắn với sự đủ đầy, thịnh vượng và phát triển. Hình ảnh tám con ngựa phi cùng hướng thường được hiểu như biểu trưng cho dòng năng lượng mạnh mẽ, cho sự phát đạt và mở rộng trong công việc lẫn cuộc sống.
Tranh của họa sĩ Trần Huy Đức.
Với mật độ hình ảnh và động năng cao, kiểu tranh này tạo cảm giác rất mạnh về chuyển động và tham vọng, vì vậy cần được đặt trong những không gian đủ rộng, đủ thoáng để năng lượng ấy không trở nên quá tải. Quan trọng hơn cả, gia chủ nên cân nhắc cảm xúc cá nhân khi đối diện với bức tranh: liệu sự sôi động ấy truyền cảm hứng hay gây áp lực vô hình?
Dù là một, hai hay tám con ngựa, ý nghĩa của bức tranh nên được hiểu như một lớp biểu trưng gợi mở, chứ không phải một công thức phong thủy mang tính áp đặt. Cuối cùng, điều quan trọng nhất vẫn là cảm giác năng lượng mà bức tranh mang lại cho không gian sống.
Những lưu ý về phong thủy khi trưng tranh ngựa
Hướng chuyển động của ngựa
Một trong những yếu tố quan trọng nhất khi treo tranh ngựa là hướng chuyển động của hình ảnh trong tranh. Ngựa nên chuyển động hướng vào bên trong không gian, để dòng năng lượng được dẫn vào nhà. Ngược lại, nếu toàn bộ chuyển động của ngựa hướng thẳng ra cửa chính, hình ảnh ấy có thể vô tình gợi cảm giác vội vã, phân tán, như thể mọi may mắn, năng lượng đang “chạy đi” thay vì ở lại.
Vị trí treo tranh
Với đặc tính giàu chuyển động, tranh ngựa thường phù hợp nhất với những không gian sinh hoạt chung hoặc nơi cần tinh thần hành động. Phòng khách là vị trí phổ biến, nơi bức tranh có thể trở thành điểm nhấn thị giác, đồng thời truyền tải thông điệp về sự khởi đầu và kết nối trong năm mới. Phòng làm việc cũng là một lựa chọn lý tưởng khi hình ảnh ngựa trở thành nguồn động lực cho nhịp sống và công việc. Và cần lưu ý rằng, phòng ngủ, vốn là không gian dành cho nghỉ ngơi và phục hồi, có thể không phù hợp với những bức tranh ngựa mang chuyển động mạnh.
Khi “động” cần “tĩnh”
Tranh ngựa, đặc biệt là những bức tranh ngựa phi, luôn mang theo cảm giác chuyển động mạnh. Vì vậy, để không gian không trở nên quá tải, sự cân bằng thị giác là yếu tố nên được cân nhắc. Một bức tranh giàu động năng sẽ phát huy hiệu quả tốt nhất khi được đặt trên một phông nền gọn gàng, màu sắc trung tính với ít chi tiết trang trí cạnh tranh xung quanh. Đôi khi, chính khoảng trống mới là yếu tố làm nổi bật giá trị của tác phẩm.
Bức Ngựa của họa sĩ Võ Hoàng Minh.
Phong thủy bắt đầu từ sự đồng điệu cá nhân
Cuối cùng, dù treo tranh ngựa để thu hút vận may trong năm tuổi hay vì những ý nghĩa biểu trưng văn hóa quen thuộc, lựa chọn quan trọng nhất vẫn nằm ở cảm xúc cá nhân của người cư ngụ. Một bức tranh có thể được đánh giá là “đúng phong thủy” trên lý thuyết, nhưng nếu không tạo được sự đồng điệu về mặt cảm xúc, năng lượng mà nó mang lại sẽ khó phát huy trọn vẹn.
Tựu chung, trưng tranh ngựa ngày Tết không nên rập khuôn như một công thức phong thủy sẵn có. Điều cần quan tâm là bức tranh ấy có phù hợp với nhịp sống của gia đình, với diện tích, phong cách nội thất và với tinh thần mà gia chủ muốn đặt ra cho năm mới hay không. Khi được lựa chọn và đặt để đúng cách, tranh ngựa trở thành một điểm nhấn vừa mang giá trị biểu tượng, vừa có giá trị thẩm mỹ, đủ để mở đầu năm Bính Ngọ bằng một không gian sống chủ động, rõ ràng và giàu năng lượng.
Thực hiện: Thùy Như
Xem thêm:
Trúc: Loài cây mang vẻ đẹp văn hóa và phong thủy
