Khó có thể đo đếm hết những giá trị mà cây xanh mang lại cho không gian sống. Nghệ thuật thiết kế cảnh quan nội thất (Plantscaping), ngoài mục đích trang trí, còn đem lại lợi ích về sức khỏe. Trong các công trình đương đại, màu xanh không còn là điểm nhấn ngẫu nhiên, mà trở thành tấm gương phản chiếu khí hậu, kiến trúc và triết lý sống riêng biệt. Dù chủng loại cây thay đổi theo thổ nhưỡng, sức sáng tạo vẫn nằm ở cách sắp đặt – khi là ốc đảo bình yên, khi lại là hệ thống làm mát hay vườn canh tác nhỏ xinh giữa lòng đô thị thị.
Cùng ELLE Decoration khám phá những xu hướng Plantscaping dẫn đầu hiện nay, nơi sắc xanh trở thành ngôn ngữ kết nối không gian và con người một cách đồng điệu.
Ảnh: Tad.atelier
1. Sắc xanh chấm phá
Phổ biến tại các quốc gia châu Âu, Bắc Mỹ đến các đô thị Nam Mỹ, xu hướng thiết kế cảnh quan nội thất này theo đuổi sự tối giản có dụng ý. Chỉ với những chậu cây dễ chăm sóc, nhà thiết kế đã tôn lên một cách tinh tế những đường nét kiến trúc và cấu trúc độc đáo vốn có của không gian.
Những điểm nhấn xanh này thường xuất hiện ở vị trí trung tâm như phòng khách hay gian bếp, đóng vai trò như một tương phản đầy sức sống trên nền vật liệu thô mộc: bê tông, gỗ, thép. Chúng không chỉ mang lại cảm giác thư thái, mà còn tạo nên điểm nhấn thị giác cuốn hút, giúp những khối vật liệu khô cứng trở nên ấm áp và sinh động hơn.
Căn hộ AMRA7 thiết kế bởi Estúdio Rossi Arquitetos + Piratininga Arquitetos Associados
Nằm gần đại lộ Paulista sầm uất, căn hộ AMRA7 là dự án cải tạo với cảm hứng từ kiến trúc Brazil thập niên 60. Hệ cửa Mashrabiya bằng gỗ trải dài 26m mang nét văn hóa Iberia đặc trưng vừa tạo nên nhịp điệu thị giác trên nền bê tông trần, vừa đóng vai trò là bộ lọc ánh sáng và gió trời.
Đối thoại quá khứ và hiện đại càng trở nên rõ nét khi những bức tường ngăn cũ kỹ được dỡ bỏ, nhường chỗ cho hệ vách gỗ linh hoạt giúp bếp và không gian sinh hoạt chung hòa làm một. Giữa cấu trúc dầm lưới bê tông mạnh mẽ, những chậu cây trên kệ cao trở thành điểm nhấn thị giác, rủ bóng mềm mại để làm dịu vẻ thô mộc của bê tông.
Ảnh: Nelson Kon
Overlap House thiết kế bởi Office Sugurufukuda
Tại Overlap House (Nhật Bản), từ mặt bằng phân chia bốn phần đơn giản ban đầu, các lối mở được sắp đặt tinh tế để dẫn dắt ánh mắt xuyên suốt, tạo nên một chuỗi những góc nhìn phân tán đầy chiều sâu, thay vì chỉ tập trung vào một điểm trung tâm duy nhất.
Sức hút của ngôi nhà còn đến từ nhịp điệu của cao độ và ánh sáng. Trần nhà được nới từ 2,1m lên đến 6m, kết hợp với những thang đo ánh sáng tự nhiên khác biệt, tạo nên những dòng chảy thời gian riêng biệt cho từng không gian sống. Giữa sắc trắng tối giản, những chậu cây nhỏ được điểm xuyết ngẫu hứng, mang theo hơi thở thuần khiết, làm mềm mại những đường nét kiến trúc gãy gọn.
Ảnh: Yurika Kono
2. Khu vườn thẳng đứng
Tận dụng khí hậu nóng ẩm đặc trưng của Đông Nam Á và Nam Mỹ, kiến trúc hiện đại đã khéo léo kết hợp giếng trời và thông gió tự nhiên để nuôi dưỡng những khu vườn ngay trong lòng phố. Tại đây, cây xanh bản địa đóng vai trò như một bộ lọc điều hòa nhiệt độ và thanh lọc bụi bẩn hiệu quả. Trong dòng chảy của ánh sáng và gió trời, các tầng cây bụi cùng cây thân gỗ tự do vươn mình theo chiều đứng, đưa sắc xanh chạm đến mọi tầng cao.
Nhà Villa City thiết kế bởi Story Architecture
Ra đời giữa tâm điểm của đại dịch, Villa City (TP.HCM) là lời giải cho bài toán về một không gian sống đủ rộng để thở và đủ ấm áp để gắn kết khi thế giới bên ngoài tạm đóng cửa. Để tạo nên một “vùng trời” riêng, các kiến trúc sư đã mạnh dạn thu hẹp phòng khách và tối giản hóa số lượng phòng ngủ. Sự hy sinh này đã nhường chỗ cho những giá trị vô hình nhưng quý giá: hồ bơi xanh mát, những vườn đứng rợp bóng và cả một ngôi nhà trên cây để trẻ nhỏ tự do giải phóng năng lượng.
Ảnh: Minq Bui
Ma House thiết kế bởi Gerira Architects
Đối mặt với bài toán kinh tế của những gia đình trẻ, Ma House (Huế) không chọn cách xây dựng chồng tầng truyền thống. Thay vào đó, kiến trúc sư đã chia ngôi nhà thành hai phần Lớp vỏ và Lõi. Một hệ khung bê tông vững chãi được hoàn thiện ngay từ đầu, đóng vai trò bảo vệ không gian sống khỏi tác động khắc nghiệt của khí hậu và kết nối ngôi nhà với thiên nhiên bên ngoài. Bên trong lớp vỏ ấy, không gian sống được hình thành từ các vật liệu địa phương, cấu trúc gỗ và lưới nông nghiệp.
Những khoảng thông tầng lớn nhỏ giữa lớp vỏ và phần lõi không chỉ là nơi dự phòng để mở rộng diện tích trong tương lai, mà còn là “lá phổi” điều hòa vi khí hậu. Chúng cho phép ánh sáng, không khí và cây xanh luân chuyển tự do, biến ngôi nhà thành một thực thể sống luôn thay đổi và phát triển cùng gia đình.
Ảnh: Hoang Le
3. Vườn chìm trong nhà
Trong kiến trúc nhà ở tại Nam Mỹ và Nam Á, những khu vườn hạ sàn (sunken garden) xuất hiện như một nét chấm phá đầy nghệ thuật và tính toán. Thiết kế độc đáo này không chỉ đóng vai trò như một hệ thống điều hòa vi khí hậu tự nhiên mà còn kiến tạo nên những điểm nhìn thú vị ở tầm mắt thấp, mời gọi sự tương tác và khám phá. Thay vì sử dụng những bức tường cứng nhắc, các khoảng xanh này được bố trí tinh tế để định hình dòng chảy không gian, trở thành những lối đi tự nhiên hay những “vách ngăn mềm” phân chia các khu vực chức năng một cách uyển chuyển, đem lại cảm giác thông thoáng và liền mạch cho tổng thể ngôi nhà.
House That Rains Light thiết kế bởi LIJO RENY architects
Trong bối cảnh đô thị hóa khiến những khoảng xanh đang dần bị thu hẹp, House That Rains Light (Ấn Độ) tái hiện đầy chất thơ hình ảnh bóng nắng dưới tán cây, những vườn hoa rộn tiếng chim và góc vui chơi hồn nhiên cho trẻ nhỏ. Dự án bắt đầu bằng việc thay đổi tư duy truyền thống: không tường rào, không cổng kín. Bước qua cánh cửa, một không gian Biophilic (thiết kế ưa sinh học) mở ra với phòng khách, bếp và những túi cảnh quan được sắp đặt xen kẽ. Sự kết hợp tài tình giữa ba khoảng thông tầng, các ô thoáng, giếng trời và vườn hạ sàn tạo nên hiệu ứng ống khói (stack effect), giúp giải nhiệt tức thì cho ngôi nhà trong những ngày hè nhiệt đới oi ả.
Ảnh: Praveen Mohandas
Ảnh: Praveen Mohandas
Prim House thiết kế bởi Studio Locomotive
Nằm tại Phuket, Thái Lan, Prim House cho thấy hiệu quả trong tối ưu hóa nguồn lực hạn hẹp để đổi lấy sự tự do trọn vẹn cho không gian sống. Thay vì đầu tư vào những chi tiết xa xỉ, ngôi nhà tập trung vào các giải pháp bền vững như hệ thông gió xuyên phòng và giếng trời trung tâm, giúp giảm thiểu chi phí đầu tư lẫn sinh hoạt phí. Cầu thang thép đục lỗ và sàn lưới cho phép ánh sáng cùng không khí luân chuyển tự do theo phương đứng, nuôi dưỡng một vườn cây ngay trong nhà mà không làm cản trở tầm nhìn.
Ảnh: Beersingnoi
4. Không gian dịch vụ xanh
Phổ biến tại các quốc gia Bắc Á, xu hướng cảnh quan nội thất này đặc trưng bởi cách đưa các mảng xanh – từ cây trồng trong chậu đến các hệ thống cây nhân tạo – vào không gian cà phê, nhà hàng hay sảnh chờ khách sạn với mật độ dày đặc. Những ốc đảo xanh được thiết kế tỉ mỉ này nhằm kiến tạo một trải nghiệm khó quên cho khách hàng và khéo léo tạo ra những khoảng riêng tư cần thiết trong không gian công cộng. Tuy nhiên, do đặc thù thiếu ánh sáng tự nhiên và cần tưới tiêu định kỳ, các loại cây tại đây phải được tuyển chọn khắt khe để đảm bảo khả năng thích nghi tốt mà vẫn giữ được tình trạng tươi tốt quanh năm.
Khách sạn SHIROIYA thiết kế bởi Sou Fujimoto Architects
Tại Maebashi (Nhật Bản), thành phố từng một thời phồn vinh nhờ ngành lụa, Shiroiya Hotel sở hữu một không gian xanh ấn tượng, nơi nghệ thuật, ẩm thực và sắc xanh thiên nhiên hòa quyện để khơi dậy sức sống. Kiến trúc sư Sou Fujimoto đã thực hiện một cuộc cải tạo táo bạo trên tòa nhà cũ từ thập niên 70. Giữa cấu trúc bê tông thô mộc và những đường ống ánh sáng đan xen, mảng xanh tại Shiroiya Hotel vươn cao như một khu rừng nhiệt đới thu nhỏ, phá vỡ sự tĩnh lặng của kiến trúc công nghiệp và biến không gian sảnh chờ trở nên ngập tràn sức sống.
Ảnh: Katsumasa Tanaka
Không gian học tập KOKUYO DIG thiết kế bởi DDAA + KOKUYO
Học tập là một vòng tuần hoàn vĩnh cửu: tri thức thắp sáng câu hỏi, và sự tò mò dẫn lối những cuộc khám phá. Khi được KOKUYO ủy thác tạo ra một không gian thúc đẩy nhân viên mở rộng tư duy, DDAA đã đặt ra một triết lý cốt lõi: Kiến trúc không thể áp đặt việc học, nhưng có thể gián tiếp nuôi dưỡng nó bằng một môi trường đầy cảm hứng.
Không gian được phân tầng tinh tế: nửa dưới riêng tư để tĩnh lặng, nửa trên khoáng đạt để kết nối. Những dải cây xanh đóng vai trò vách ngăn tự nhiên, kết hợp cùng nội thất cao dần về phía sau giúp ngăn cách không gian mà không gây cảm giác cô lập. Tông màu xanh chủ đạo thống nhất toàn bộ diện mạo, giữ cho tâm trí luôn bình ổn khi ngồi làm việc và tăng khả năng quan sát khi di chuyển.
Ảnh: Kenta Hasegawa
Ảnh: Kenta Hasegawa
5. Sân trong tươi mát
Thường xuất hiện trong kiến trúc nhà ở tại Châu Âu và Nam Mỹ, những khoảng sân vườn này đóng vai trò như một vùng đệm xanh bán khép kín, kết nối nhịp nhàng các khu vực trong ngôi nhà. Lối thiết kế này cho phép phần lớn các phòng bao quanh đều sở hữu tầm nhìn hướng về mảng xanh tươi tốt, đồng thời tạo ra một không gian thư giãn lý tưởng cho cả gia đình.
AM House thiết kế bởi Horma
Đây là dự án cải tạo một ngôi nhà nguyên bản tại Villarreal, Tây Ban Nha, với mục tiêu đáp ứng nhu cầu sử dụng của thế hệ mới trong khi vẫn bảo tồn các giá trị kiến trúc gốc. Công trình đã được loại bỏ các phần cơi nới không cần thiết, qua đó khôi phục lại hình khối ban đầu gồm hai khối nhà riêng biệt: không gian sinh hoạt chính và khu vực nhà kho phía sau.
Khu vực sân trong (Patio) đóng vai trò là không gian trung tâm của ngôi nhà. Thiết kế sử dụng vật liệu và ánh sáng để tạo ra ranh giới giữa các khu vực thay vì dùng tường ngăn cách cứng nhắc. Trong không gian này, các bức tường gạch nung truyền thống kết hợp với cây xanh được bố trí theo chiều đứng, tạo thành một giếng trời tự nhiên giúp lấy sáng và thông gió, đồng thời mang lại cảm giác kết nối với môi trường bên ngoài cho toàn bộ công trình.
Ảnh: Mariela Apollonio
Iturbide Studio thiết kế bởi Taller de Arquitectura Mauricio Rocha + Gabriela Carrillo
Tại Barrio del Niño Jesús (Mexico), một công trình ba tầng được xây dựng từ đất sét thể hiện triết lý sử dụng vật liệu nhất quán và tối giản. Lớp vỏ ngoài thô mộc tương phản với nội thất bên trong, nơi các mặt phẳng bằng gỗ, bê tông và đá cẩm thạch được xử lý tinh tế, tạo cảm giác nhẹ nhàng và thanh thoát cho một khối tích đồ sộ nhờ vào các tỷ lệ cân đối được tính toán kỹ lưỡng.
Ngôi nhà xây dựng dựa trên sự tương phản rõ rệt giữa khối đặc và khoảng rỗng. Các khoảng thông tầng rộng không chỉ tối ưu hóa ánh sáng tự nhiên mà còn tạo điều kiện cho một khu vườn thẳng đứng phát triển bên trong. Giữa những bức tường gạch đỏ kiên cố, cây xanh được bố trí theo chiều dọc, mang lại cảm giác tĩnh tại và góp phần định hình không gian sống độc đáo với vật liệu chủ đạo là đất nung.
Ảnh: Rafael Gamo
Ảnh: Rafael Gamo
Thực hiện: Thiên Thư | Theo: ArchDaily
Xem thêm:
Kiến trúc sư Taichi Saito: Cảnh quan hiền hòa kết nối con người với thiên nhiên
Thiết kế tiểu cảnh: Khi sân vườn trở thành không gian nên thơ
