Fondation Cartier pour l’Art Contemporain (Quỹ Nghệ thuật Đương đại Cartier) là công trình do kiến trúc sư Jean Nouvel thiết kế, được khánh thành vào tháng 10 năm 2025, tại số 2 Quảng trường Palais-Royal, Paris. Dự án kiến trúc này tái tạo khu Grands Magasins du Louvre từ thế kỷ 19 thành một khu tổ hợp linh động dành cho nghệ thuật, nằm trong danh sách ELLE Deco International A-List 2025.
Ảnh: Martin Argyroglo
Kiến trúc sư người Pháp Jean Nouvel đã cải tạo triệt để khu nhà năm tầng mang phong cách Haussmann. Công trình nguyên bản được xây dựng vào năm 1855 với tên gọi Grand Hôtel du Louvre, sau đó trở thành trung tâm thương mại Grands Magasins du Louvre. Trong khi phần ngoại thất chỉ được tân trang nhẹ nhàng, bên trong, kiến trúc sư bổ sung năm sàn trưng bày di động, cho phép tái cấu hình không gian linh hoạt tùy theo từng triển lãm.
Ảnh: Martin Argyroglo
Để tạo ra bảo tàng rộng 8.500m2 này, Jean Nouvel đã lược bỏ phần lớn kết cấu nội thất cũ. Hầu hết không gian nguyên bản đã bị phá hủy trong Thế chiến II, khi một máy bay ném bom Lancaster lao thẳng vào cửa hàng bách hóa. Một loạt phòng trưng bày được giản lược tối đa, hình thành giữa kết cấu hiện hữu, bao gồm các cột bê tông được thêm vào trong đợt cải tạo những năm 1970 và những vòm đá sa thạch gợi nhớ mặt tiền cũ.
Ảnh: Martin Argyroglo
Xuyên suốt trung tâm tòa nhà, không gian triển lãm chính được bố trí trên năm bệ nâng khổng lồ, mỗi bệ có diện tích từ 200 – 363 m2 và nặng khoảng 250 tấn, được nâng lên hạ xuống nhờ hệ thống dây cáp và ròng rọc. Mỗi sàn di động có thể được đặt tại một trong 11 vị trí khác nhau trên ba tầng, tạo nên vô số cách bố trí không gian. Khi tất cả các sàn cùng nằm trên một mặt phẳng, một phòng trưng bày rộng 1.200m2 sẽ hình thành. Khi các bệ ở những độ cao khác nhau, lan can thu vào có thể kéo ra để đảm bảo an toàn.
Các sàn được nâng đỡ bằng những cột thép khổng lồ có khía răng cưa, mang lại vẻ công nghiệp cho nội thất, tạo nên sự tương phản với kết cấu nguyên bản của tòa nhà lịch sử.
Ba trong số năm không gian có sàn di động nằm trong các khoảng sân trước đây của tòa nhà thế kỷ 19, nay được lợp bằng giếng trời. Phía trên giếng trời đặt các chậu cây, cùng cơ chế đóng mở để dễ kiểm soát lượng ánh sáng.
Bao quanh không gian triển lãm chính dài 85m là những phòng trưng bày phụ và ban công rộng 1.500m2. Tất cả các không gian này đều có thể nhìn thấy từ các con phố xung quanh qua hệ thống cửa kính cao suốt từ sàn đến trần.
Bên cạnh các không gian triển lãm, bảo tàng còn có sảnh nhỏ cạnh lối vào chính tại số 2 Quảng trường Palais-Royal, một thính phòng 110 chỗ ngồi mang màu đỏ đặc trưng của Jean Nouvel, một tiệm sách và một quán cà phê nhỏ. Một nhà hàng lớn ở đầu phía đông của tòa nhà dự kiến mở cửa vào tháng 4 năm 2026, cùng một xưởng sản xuất đi vào hoạt động cuối năm đó.
Ảnh: Martin Argyroglo
Ảnh: Martin Argyroglo
Triển lãm khai mạc do Grazia Quaroni và Béatrice Grenier (Fondation Cartier) làm giám tuyển, có tên Exposition Générale như một lời gợi nhắc về quá khứ cửa hàng bách hóa của tòa nhà. Được thiết kế bởi Formafantasma, triển lãm nhằm kể lại lịch sử 40 năm của quỹ với vai trò là đơn vị đặt hàng và sưu tập nghệ thuật. Gần 600 tác phẩm chiếm khoảng 10% bộ sưu tập của tổ chức và từ các triển lãm trước đây tại trụ sở cũ của Quỹ Cartier ở quận 14 (cũng do Jean Nouvel thiết kế) được trưng bày.
Ảnh: Tom Ravenscroft
Ảnh: Martin Argyroglo
Thực hiện: Hoàng Lê
Xem thêm
Các bảo tàng thiết kế toàn cầu: Điểm đến của thẩm mỹ và sáng tạo
