Bài Tarot có lịch sử phong phú, bắt nguồn từ trò chơi bài mang tên Tarocchini lần đầu tiên xuất hiện tại Ý vào thế kỷ 15. Ngay từ giai đoạn sơ khai này, khi được tạo ra như một trò chơi giải trí dành cho giới quý tộc Milan và Ferrara, bộ bài đã được định hình với cấu trúc gồm 78 lá. Ở thời kỳ đó, 22 lá bài mà ngày nay chúng ta gọi là Bộ Ẩn Chính được gọi là trionfi (các lá bài chiến thắng/triumph) và chỉ đóng vai trò như các lá bài át chủ bài trong trò chơi.
Mãi về sau, khi bộ bài được chuyển sang sử dụng cho mục đích chiêm bói và huyền học, cấu trúc 78 lá mới được phân định ý nghĩa một cách sâu sắc. Trong đó, 22 lá bài trionfi trở thành Bộ Ẩn Chính (Major Arcana), đại diện cho những bài học lớn, những bước ngoặt mang tính số phận và hành trình tiến hóa tâm linh của con người với các lá bài như The Fool, The Sun, The Star, The Hierophant… 56 lá bài còn lại thuộc Bộ Ẩn Phụ (Minor Arcana), phản ánh những khía cạnh vi mô, những trải nghiệm, cảm xúc và tình huống cụ thể trong cuộc sống thường nhật. Bộ Ẩn Phụ tiếp tục được chia thành bốn chất, tương ứng với bốn nguyên tố cốt lõi của tự nhiên với Gậy (Wands) đại diện cho nguyên tố Lửa, Cốc (Cups) đại diện cho nguyên tố Nước, Kiếm (Swords) đại diện cho nguyên tố Khí, và Tiền (Pentacles) đại diện cho nguyên tố Đất. Trải qua nhiều thế kỷ, hệ thống hình ảnh mang tính triết lý toàn diện của bài Tarot đã chứng minh khả năng biến đổi liên tục, không ngừng tái sinh trong các hình thái mới của nghệ thuật đương đại và thời trang cao cấp.
Bức ảnh The Tarot Reader của Irving Penn với sự góp mặt của siêu mẫu thời trang hàng đầu thập niên 50 Jean Patchett và nữ họa sĩ thuộc trường phái Siêu thực Bridget Tichenor.
Đối với các nghệ sĩ thuộc trường phái Siêu thực, Tarot không đơn thuần là một công cụ dự đoán tương lai, mà được nhìn nhận như một hệ thống các hình ảnh nguyên mẫu có khả năng kích hoạt nguồn cảm hứng sáng tạo mãnh liệt, mở lối vào tiềm thức và thế giới của những giấc mơ. Nhiều nghệ sĩ lớn thuộc phong trào này đã thiết lập mối liên kết chặt chẽ với Tarot bằng cách tích hợp các biểu tượng này vào ngôn ngữ hội họa cá nhân. Hai nữ họa sĩ Leonora Carrington và Remedios Varo đã dịch chuyển các biểu tượng giả kim thuật và cấu trúc Tarot vào trong tranh thông qua những không gian mang tính nghi lễ, mô phỏng trực tiếp bầu không khí và vị thế của các lá bài như The Magician hay The High Priestess. Trong khi đó, danh họa Salvador Dalí đã hiện thực hóa mối liên kết này bằng cách tạo ra một bộ bài Tarot hoàn chỉnh của riêng mình. Trong tác phẩm đó, ông phản chiếu cái tôi nghệ thuật và đời sống cá nhân bằng cách tự họa chính mình trong hình dáng của lá The Magician, đồng thời tôn vinh người vợ kiêm nàng thơ của ông, bà Gala, dưới tạo hình của lá The Empress, tạo nên một sự kết hợp độc đáo giữa nghệ thuật cổ điển phương Tây và tư duy siêu thực.
Bức tranh La Maja del Tarot của Leonora Carrington, 1965, khắc họa nữ diễn viên María Félix giống như nữ hoàng bí ẩn, với một số biểu tượng Tarot hiện diện trên thân hình góc cạnh và đối xứng của bà.
Bức tranh The Juggler của Remedios Varo, 1956. Trong tranh, ở phía bên trái là một cảnh tượng hấp dẫn của một ảo thuật gia đang biểu diễn trước một nhóm phụ nữ mặc áo choàng. Nhìn thoáng qua cửa sổ của một chiếc xe màu xanh lá cây hình tháp, chúng ta thấy một người phụ nữ nhắm mắt, như thể đang trong giấc mơ hoặc trạng thái xuất thần, được bao quanh bởi các loài động vật, sự hiện diện của chúng có lẽ tượng trưng cho sự kết nối với thiên nhiên. Hình ảnh này gợi nhớ đến nữ tư tế tối cao, đại diện cho nguyên mẫu của “tính nữ thiêng liêng” (chiều kích nữ tính của sức mạnh thần thánh), trực giác và huyền bí.
Lá The Magician và The Empress trong bộ bài Tarot của Salvador Dalí.
Sức hút của Tarot nhanh chóng lan tỏa sang sàn diễn thời trang Haute Couture, thể hiện rõ nét nhất qua lịch sử của nhà mốt Christian Dior. Theo ghi chép trong cuốn tự truyện Dior by Dior cũng như các tư liệu lưu trữ chính thức của thương hiệu, bản thân nhà sáng lập Christian Dior là một người có niềm tin sâu sắc vào thế giới tâm linh. Ông luôn mang theo các vật phẩm may mắn bên mình và thường xuyên tham vấn nhà tiên tri bài Tarot trước mỗi buổi trình diễn thời trang. Kế thừa sâu sắc di sản tinh thần này, Giám đốc Sáng tạo Maria Grazia Chiuri đã liên tục đưa các biểu tượng huyền học vào các sáng tạo của hãng. Trong bộ sưu tập Dior Cruise 2018, bà đã dựa trên bộ bài Tarot mang tư tưởng nữ quyền Motherpeace để kiến tạo nên một loạt thiết kế váy mỏng manh và thanh thoát. Tiếp sau đó, Maria lại cho ra mắt bộ sưu tập Dior Haute Couture xuân/hè 2021 lấy cảm hứng trực tiếp từ bộ bài cổ Visconti-Sforza có niên đại từ thế kỷ 15. Hệ thống hình ảnh này đã truyền cảm hứng cho một phân cảnh giấc mơ đầy mê hoặc trong bộ phim ngắn Le Château du Tarot của đạo diễn Matteo Garrone nhằm ra mắt bộ sưu tập nói trên, nơi những thiết kế váy thêu tay tỉ mỉ đã tái hiện hình tượng của các lá bài như The High Priestess, The Empress và The Justice, biến sàn diễn thành một không gian nghi lễ cổ điển.
Ảnh trái: Dior Cruise 2018. Ảnh phải: Dior Couture xuân/hè 2021.
Túi thuộc bộ sưu tập Dior Cruise 2018.
Khăn bandana bộ sưu tập Dior Cruise 2018.
Những phân cảnh trong bộ phim Le Château du Tarot.
Bài Tarot đã biến đổi từ một thực hành tâm linh bí truyền thành một loạt các họa tiết quyến rũ được kết hợp vào thế giới may mặc. Những sáng tạo xa hoa của các nhà thời trang hàng đầu bao gồm Giorgio Armani, Chanel, Galliano, Schiaparelli và đặc biệt là Alexander McQueen – thương hiệu vốn nổi tiếng với việc chuyển hóa năng lượng của các lá bài mang tính bước ngoặt như Death, The Devil hay The Tower thành các phom dáng mang tính nổi loạn và mạnh mẽ.
Trang phục do Hogan McLaughlin thiết kế, mặt nạ do Bill Crisafi chế tác. Ảnh: chezphoto
Bộ sưu tập thu/đông 2007 “In Memory of Elizabeth Howe, Salem, 1692” của Alexander McQueen có sự xuất hiện của hai biểu tượng The Moon và The Star (2 trong số 22 lá Major Arcana), thể hiện qua trang sức được Shaun Leane thiết kế. Ảnh: Glenn Castellano
Bộ bài Tarot của Armani/Casa. Ảnh: Armani Casa
Bộ trang phục Bài Tarot quý hiếm của John Galliano, thuộc bộ sưu tập Forgotten Innocent Thu Đông 1986-87.
Bộ trang phục Bài Tarot quý hiếm của John Galliano, thuộc bộ sưu tập Forgotten Innocent Thu Đông 1986-87.
Trong bối cảnh đương đại, sự say mê của giới sáng tạo đối với bộ bài Tarot và các biểu tượng tiếp tục để lại dấu ấn đậm nét trên nhiều lĩnh vực sáng tạo khác nhau. Có thể kể đến các thiết kế trang sức của thương hiệu Vera Meat với hình ảnh những lá bài và phụ kiện mang màu sắc huyền bí; nghệ thuật nhiếp ảnh xa hoa của bộ đôi Kahn & Selesnick; dự án ảnh Somnia đầy ám ảnh của nghệ sĩ Nicolas Bruno; cho đến dòng nước hoa mới đến từ Maison Shehu. Hệ thống biểu tượng này không bị mai một theo thời gian bởi chúng phản chiếu những trải nghiệm cốt lõi của đời sống con người như tình yêu, sự mất mát và hành trình nội tâm. Đối với các nghệ sĩ và nhà thiết kế, 78 lá bài Tarot vẫn luôn đóng vai trò như một kho tàng ngôn ngữ chung, kết nối thực tại với thế giới của những ý niệm siêu thực.
Mặt vòng cổ Tarot của Vera Meat.
Bộ ảnh Somnia của Nicolas Bruno được dùng để sản xuất bài Tarot, trong hình là lá The High Priestess, The Star và The Hanged Man. Ảnh: Nicolas Bruno
Nước hoa Huit Étoiles của Maison Shehu lấy cảm hứng từ lá bài tarot XVII – The Star, tôn vinh sự sáng tạo, giác ngộ và hy vọng mới. Mùi hương đi kèm với bộ bài tarot Major Arcana của Leonora Carrington.
Thực hiện: Thùy Như | Theo: The World of Interiors
Xem thêm:
“Vũ trụ” của Giorgio Armani trong những lá bài tarot
Thần thoại Hy Lạp: Tỷ lệ hoàn mỹ ra đời giữa những cột đá trắng
