Đối với những ngôi nhà phố, sân thượng thường là không gian lý tưởng để quy hoạch thành khu vườn. Dù không phải là môi trường sinh trưởng lý tưởng cho cây cối, nhưng một thiết kế khéo léo hoàn toàn có thể biến nơi đây thành không gian sống mở rộng đầy lý tưởng để nghỉ ngơi và thỏa mãn sở thích làm vườn.
Các chuyên gia thiết kế nhiều kinh nghiệm cũng nhận định rằng, sân vườn trên cao có thể mang đến cảm giác thư giãn hiếm có trong đời sống hiện đại ngày nay, mở ra góc nhìn mới mẻ về đô thị và trở thành một góc bình yên để ngắm nhìn thành phố. Tuy nhiên, việc thiết kế vườn sân thượng đòi hỏi nhiều kinh nghiệm và sự cân nhắc kỹ lưỡng, khác với khu vườn truyền thống dưới mặt đất.
Ảnh: Joshua McHugh
Để thiết lập khu vườn sân thượng thành công, bước đầu tiên và quan trọng nhất là hình thành một ý tưởng hoặc khái niệm tổng thể rõ ràng. Một khu vườn đẹp và hài hòa thường hội tụ nhiều yếu tố, trong đó sự đa dạng về chủng loại và kích thước cây trồng đóng vai trò then chốt. Cây lớn tạo bóng mát, kết hợp cùng cây bụi tầm trung và những loại cây nhỏ sẽ giúp tạo chiều sâu, sự mềm mại và cảnh quan sống động, thay vì chỉ đặt vài chậu cây có kích thước tương đồng một cách đơn điệu.
Ảnh: Nguyễn Nhật Anh Chương
Việc lựa chọn cây trồng cần dựa trên diện tích thực tế của sân thượng. Với không gian rộng, bạn có thể cân nhắc thêm các loại cây có kích thước lớn hơn để tạo điểm nhấn và bóng mát. Ngược lại, những sân thượng nhỏ hẹp cần sự tinh tế trong việc chọn cây vừa phải, có thể leo giàn hoặc trồng theo tầng để tối ưu diện tích. Điều này hoàn toàn phù hợp với nguyên tắc cốt lõi đã đề cập: cây trồng phải phù hợp với không gian và có khả năng thích nghi với môi trường vi khí hậu đặc thù trên cao.
Sự đa dạng của giống cây, kích thước của cây là yếu tố chính tạo nên không gian đẹp của sân vườn.
Với những cây cao tạo bóng mát, bạn nên chọn vị trí khuất, có điểm tựa để đặt cây vì trong những ngày thời tiết xấu, nhất là với tầm cao của sân thượng, những chiếc cây lớn có thể sẽ bị gió cuốn bay. Đối với ban công rộng, việc đặt cây gần tường hoặc cửa sổ vừa giúp cố định cây, vừa mang lại cảm giác gần gũi với thiên nhiên từ bên trong phòng.
Ảnh: Nam Võ
Về lựa chọn cây trồng, nên ưu tiên các loại cây có khả năng thích nghi tốt với sự thay đổi nhiệt độ và điều kiện gió mạnh đặc thù trên cao. Chọn cây có lá nhỏ, thon để giảm sức cản gió, đồng thời kết hợp giữa cây mọc thẳng và cây dạng rủ để tạo sự hài hòa, mềm mại và tận dụng hiệu quả không gian chiều dọc.
Ảnh: Alicia Taylor
Yếu tố cần xác định tiếp theo là khả năng chịu tải của kết cấu sàn. Thay vì chọn những loại cây lớn có trọng lượng đáng kể, bạn có thể lựa chọn các loại cây bụi có khả năng phát triển tán rộng và che phủ tốt như kim tiều thảo hay cây ắc ó, đặc biệt phù hợp cho những khu vực cần tạo không gian riêng tư. Ngoài việc chọn cây, cần tính toán tổng tải trọng của toàn bộ vật dụng dự kiến đặt trên sân thượng, bao gồm bàn ghế, dù che, chậu cây và cả khối lượng của đất trồng. Hiện nay, các loại đất trộn sẵn trên thị trường thường được phối trộn nhẹ, tơi xốp và đầy đủ dinh dưỡng, có thể là một lựa chọn phù hợp để giảm tải trọng tổng thể.
Bố trí kết hợp băng ghế vào bồn cây giúp hạn chế sử dụng nhiều đồ ngoại thất. Ảnh: Eva Nemeth
Sân thượng có vi khí hậu đặc biệt. Điều kiện tiếp xúc trực tiếp với nắng gió và không thể hút nước từ mạch ngầm khiến cây trồng dễ gặp tình trạng thiếu nước. Do đó, việc lắp đặt hệ thống tưới là rất cần thiết, ngay cả khi bạn không sử dụng thường xuyên. Song song với tưới tiêu, hệ thống thoát nước cũng đóng vai trò quan trọng không kém. Hiện có nhiều giải pháp cho cả hai hệ thống này, tùy theo điều kiện thực tế và ngân sách. Do đó, việc tham khảo ý kiến chuyên gia là cần thiết để có lựa chọn phù hợp.
Chậu cây không chỉ có chức năng trồng trọt mà còn được xem như một phần của không gian trang trí. Hiện nay, chậu trồng cây được làm từ vật liệu đa dạng, không chỉ giới hạn ở đất nung truyền thống. Trong thiết kế, các loại chậu bằng sợi thủy tinh, thép phủ bột thường được ưu tiên nhờ độ bền và tính thẩm mỹ. Đối với các cây trồng trung tâm, chậu gốm có thể tạo điểm nhấn nổi bật. Trong những không gian đặc thù, việc thiết kế chậu riêng biệt có thể giúp tối ưu hóa diện tích sử dụng và phân chia khu vực hợp lý. Các chất liệu khác như chì, kẽm, đồng hoặc gốm cũng là những lựa chọn đáng cân nhắc. Dù lựa chọn vật liệu nào, cần đảm bảo chậu có kích thước và trọng lượng phù hợp để duy trì độ ổn định, đặc biệt trong điều kiện có gió.
Các loại cây bụi có công dụng tạo sự riêng tư cho không gian thư giãn. Ảnh: Sharyn Cairns
Tổng hợp: Hoàng Lê
Xem thêm
