Nhớ về nữ kiến trúc sư đầu tiên của Việt Nam – Huỳnh Thị Kiều Nga

Kiến trúc sư Huỳnh Thị Kiều Nga sinh ngày 05/11/1932 tại xã Tân Thanh Bình, quận Mỏ Cày, Cù Lao Minh, tỉnh Bến Tre. Sớm mồ côi cả cha lẫn mẹ, bà đã luôn có những nỗ lực hơn người từ thuở thiếu thời trong sự học cũng như khi trưởng thành trong sự nghiệp.

Kiến trúc sư Huỳnh Thị Kiều Nga tại Honolulu (ảnh từ album gia đình bà Yen Chi Pham) và thủ bút bà viết gửi giáo sư Jean Lassus, Hiệu trưởng Viện Đại học Hà Nội và Giáo sư Arthur Kruze, Giám đốc trường Cao đẳng Kiến trúc Sài Gòn năm 1953 xin học bổng theo học kiến trúc. Ảnh do tác giả sưu tầm, phục chế và biên khảo.

Năm 1959, Bà tốt nghiệp trường Cao đẳng Kiến trúc Sài Gòn và được ghi nhận là nữ kiến trúc sư đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, đồng thời cũng là nữ kiến trúc sư đầu tiên của Đông Dương. Ngoài việc học ở ban Kiến trúc, Bà còn học ở ban Thiết kế Đô thị và đồng thời trở thành nữ đô thị gia đầu tiên sau khi đậu hạng đầu kỳ thi tốt nghiệp Thiết kế Đô thị trong cùng năm 1959.

Sau khi tốt nghiệp trường Cao đẳng Kiến trúc Sài Gòn, Bà trở thành kiến trúc sư làm việc tại Phòng Nghiên cứu Kỹ thuật của Nha Tổng Giám đốc Kiến thiết và Thiết kế Đô thị trực thuộc Bộ Công chánh, chuyên đảm trách việc thiết kế nhà thương và bảo sanh đường, đồng thời mở văn phòng kiến trúc sư tư vụ Huỳnh Thị Kiều Nga tại số 80 Đào Duy Từ, Sài Gòn.

Các kiosks tại Đà Lạt vào đầu thập niên 1960 do KTS Huỳnh Thị Kiều Nga thiết kế. Ảnh do tác giả sưu tập.

Năm 1962, Bà nhận được học bổng của Cơ quan Viện trợ Kỹ thuật Pháp để tu nghiệp 1 năm tại Paris dưới sự điều khiển của bác sĩ Bonis Charencle và được thực tập với kiến trúc sư – đô thị gia André Laborie, một chuyên gia thiết kế nhà thương. Trong thời gian tu nghiệp tại Pháp, Bà đã dự phần vẽ đồ án nhà thương mới tại Poissy cùng viện bác ái dưỡng lão tại Cherbourg.

Trở về Việt Nam sau khi tu nghiệp cùng nhiều chuyến công du tại châu Âu và châu Á trong những năm tháng dài của sự nghiệp, Bà đã giải quyết một khối lượng lớn các đồ án thiết kế nhà thương, trụ sở hành chánh do Sở Đồ án thuộc Nha Tổng Giám đốc Kiến thiết và Thiết kế Đô thị phụ trách, đồng thời liên danh với nhiều kiến trúc sư tư vụ thiết kế các đồ án kinh viện, đệ tử viện, viện bào chế, xưởng thuốc, trường học, rạp ciné cùng nhiều biệt thự khắp cả nước.

Cùng với đó, Bà cũng là một đô thị gia có tầm nhìn rộng, góp phần lớn lao trong việc nghiên cứu khuếch trương đô thị Sài Gòn với những bản nghiên cứu quy hoạch khu hành chánh ngoại giao xung quanh Dinh Độc Lập và cùng với kiến trúc sư – đô thị gia Đoàn Hữu Khải, Giám đốc Nha Thiết kế Đô thị nghiên cứu khuếch trương đô thị Sài Gòn, Thủ Thiêm, Thủ Đức trong chương trình phát triển Sài Gòn và vùng phụ cận.

Đầu năm 1978, Bà rời Việt Nam qua định cư tại Hoa Kỳ. Tại Hoa Kỳ, Bà đã làm việc cho các hãng kiến trúc ở các tiểu bang thuộc bờ Đông và phía Nam trước khi chuyển qua Honolulu, tiểu bang Hawaii vào thập niên 1980, nơi Bà đã sống và làm việc bền bỉ suốt 20 năm cho 2 hãng kiến trúc tại đây đến khi chính thức nghỉ hưu năm 2003.