Cũng như nhiều quốc gia châu Á, chùa chiền tại Việt Nam là không gian linh thiêng dành cho việc tu hành, sinh hoạt và thực hiện các nghi lễ của tăng ni, Phật tử. Nhiều ngôi chùa không chỉ mang giá trị tâm linh mà còn sở hữu kiến trúc độc đáo, trang trí tinh xảo, hoặc gắn liền với các yếu tố di sản, thu hút du khách trong và ngoài nước yêu thích văn hóa và lịch sử.
Thống kê cho thấy Việt Nam có khoảng 18.491 ngôi chùa. Bên cạnh thờ Phật, nhiều chùa còn kết hợp thờ thần (như các thiền sư Từ Đạo Hạnh, Nguyễn Minh Không, Trần Nhân Tông, Lý Thần Tông), thờ tam giáo (Phật – Lão – Khổng) hay thờ Trúc Lâm Tam tổ.
Trong bài viết này, ELLE Decoration mời bạn cùng khám phá một số ngôi chùa nổi tiếng tại Việt Nam.
1. Chùa Thầy (Hà Nội)
Nằm dưới chân núi Thầy thuộc xã Sài Sơn (huyện Quốc Oai, Hà Nội), chùa Thầy là một ngôi chùa cổ gần 1.000 năm tuổi, được xây dựng từ thời nhà Lý. Nơi đây từng là chốn tu hành của Thiền sư Từ Đạo Hạnh – khi ngọn núi này còn mang tên núi Phật Tích. Chùa sở hữu lối kiến trúc cổ kính, đậm chất Việt. Phía trước chùa là một sân rộng, hướng ra hồ Long Trì với thủy đình nổi giữa mặt nước, được ví như “viên ngọc ở miệng rồng”. Chính thủy đình này là nơi thường diễn ra các buổi biểu diễn múa rối nước đặc sắc trong những dịp lễ hội.
Ảnh: TL
Phần chính của chùa được xây dựng theo lối kiến trúc tiền Phật hậu Thánh. Chùa gồm ba tòa song song với nhau, gồm Hạ, Trung và Thượng. Giữa chùa Hạ và chùa Trung có ống muống nối với nhau, tạo thành thế hạ công thượng nhất. Đặc biệt kiến trúc chùa chỉ có 36 lỗ đục các tấm gỗ được xếp chồng lên nhau cực kỳ vững chắc. Bên trong chùa còn giữ được nhiều pho tượng cổ quý giá, cũng như đồ dùng bằng gỗ được chạm trổ tinh xảo.
Ảnh: Tư liệu
2. Chùa Một Cột (Hà Nội)
Chùa Một Cột có tên ban đầu là Liên Hoa Đài với kiến trúc độc đáo: một điện thờ đặt trên một cột trụ duy nhất giữa hồ nước. Đây là công trình tiêu biểu trong quần thể Chùa Diên Hựu, được khởi dựng vào mùa đông năm 1049 dưới thời vua Lý Thái Tông và hoàn thiện vào năm 1105 thời vua Lý Nhân Tông. Trải qua nhiều thăng trầm, chùa từng bị quân Pháp phá hủy năm 1954 và được tái thiết vào năm 1955 dưới sự chỉ đạo của kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng, dựa trên phong cách kiến trúc thời Nguyễn. Ngày nay, chùa Một Cột không chỉ là Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt mà còn được xem như một trong những biểu tượng kiến trúc tiêu biểu của Thủ đô Hà Nội, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến tham quan.
Ảnh: Quý Nguyễn
3. Chùa Thiên Mụ (Huế)
Chùa Thiên Mụ (hay còn gọi là chùa Linh Mụ) nằm trên đồi Hà Khê, bên tả ngạn dòng sông Hương, cách trung tâm thành phố Huế khoảng 5km về phía tây. Công trình được khởi dựng vào năm 1601 dưới thời chúa Tiên Nguyễn Hoàng – vị chúa Nguyễn đầu tiên ở Đàng Trong. Dưới thời chúa Nguyễn Phúc Chu (1691-1725), Phật giáo phát triển mạnh mẽ, chùa được xây dựng lại với quy mô lớn và tráng lệ hơn. Đặc biệt, vào năm 1714, một cuộc đại trùng tu đã được thực hiện, cho ra đời hàng loạt công trình như điện Thiên Vương, điện Đại Hùng, nhà Thuyết Pháp, lầu Tàng Kinh… Nổi bật trong số đó có Tháp Phước Duyên, được khởi xây năm 1844, là biểu tượng của chùa Thiên Mụ với cấu trúc 7 tầng hình bát giác. Do gặp nhiều thiên tai, quần thể đã bị hư hại và được trùng tu nhiều lần, nhưng một vài trong số đó đã không còn tồn tại hoặc quy mô nhỏ hơn so với ban đầu.
Ảnh: Tư liệu
Ảnh: Chốn Thiêng
4. Chùa Linh Phước (Đà Lạt)
Nằm cách trung tâm thành phố Đà Lạt khoảng 8km, chùa Linh Phước được xây dựng năm 1949 được biết đến với lối trang trí ấn tượng và cầu kì. Công trình được xây dựng trong khoảng 1 năm, sau đó được trùng tu, bổ sung thêm nhiều công trình nhỏ bên trong và trở thành ngôi chùa nắm giữ nhiều kỷ lục quốc gia. Điểm nổi bật ở đây đến từ các mảng chạm sành sứ đa sắc và những tạo hình linh vật tinh xảo được trải lên hầu hết mọi nơi.
Ảnh: Tư liệu
Bên trong chánh điện được đặt các bức phù điêu khảm sành nhằm tái hiện lịch sử và các điển tích trong Kinh Phật. Khoảng sân được dựng một tạo tác hình rồng dài 49m được làm bằng 12.000 vỏ chai bia ấn tượng và nhờ đó, chùa còn có tên gọi là Chùa Ve Chai. Ngoài ra, bên trong khuôn viên là các công trình nổi bật như Đại Hồng Chung, tượng Bồ Đề Đạt Ma bằng gỗ, tượng Quan Thế Âm Bồ Tát đồ sộ…
5. Chùa Bửu Long (Sài Gòn)
Nổi bật giữa không gian xanh mát của khu Quận 9 (nay là Thủ Đức) là ngôi chùa độc đáo mang đậm phong cách xứ chùa Vàng. Chùa Bửu Long (hay Thiền viện Tổ Đình Bửu Long) do cư sĩ Võ Hà Thuật thành lập vào năm 1942 và sau đó được trùng tu, sửa chữa trong các năm 2007 và 2011. Điểm làm nên sức hút của ngôi chùa này đến từ diện mạo được kết hợp hài hoà của kiến trúc chùa Thái Lan, Ấn Độ và thời nhà Nguyễn. Tổng thể công trình là sự kết hợp của các mảng tường trắng, chấm phá cùng với ngôi bảo tháp Gotama Cetiya và các mái ngói vút cao màu vàng đồng hút mắt.
Các chạm khắc theo phong cách trang trí Thái Lan độc đáo, nổi bật cùng mái vòm với ánh vàng đồng. Ảnh: Tư liệu
6. Chùa Ngọc Hoàng (Sài Gòn)
Nằm tại Quận 1 nhộn nhịp, Chùa Ngọc Hoàng (còn gọi là chùa Phước Hải) hiện lên với nước sơn màu hồng nổi bật. Công trình được xây dựng vào đầu thế kỷ 20 bởi một người Quảng Đông tên Lưu Minh, mang đậm nét kiến trúc của các đền chùa Trung Hoa với các chạm khắc tinh xảo cùng nhiều họa tiết trang trí bắt mắt.
Mặt tiền ấn tượng với mảng tường đỏ hồng kết hợp cùng kiểu lợp ngói âm dương, trang trí thêm bằng muôn vàn tượng gốm màu. Ảnh: Bùi Thị Đào Nguyên.
Bên trong khuôn viên đặt các tượng Hộ Pháp, Thiên Tướng, Thiên Binh cùng nhiều các bức tượng bằng gỗ được chế tác với chi tiết tinh xảo, góp phần gia tăng vẻ uy nghiêm cho không gian chùa. Hằng năm, tại đây tổ chức lễ Vía Trời (hay Vía Ngọc Hoàng) vào mùng 9 tháng Giêng âm lịch, thu hút số lượng lớn người tham gia trên cả nước. Nơi đây còn được truyền tai nhau về sự linh thiêng, thu hút nhiều người muốn cầu tình duyên hoặc các gia đình hiếm muộn đến cầu con.
Ước tính có khoảng hơn 300 bức tượng thờ được chạm khắc tinh xảo bằng gỗ và được lấy cảm hứng chủ yếu từ các tư liệu, điển tích của người Trung Quốc. Ảnh: tư liệu
7. Hội quán Nghĩa An (Sài Gòn)
Tách biệt với nhịp sống sôi động của Quận 5 là không gian linh thiêng và rực rỡ sắc màu của Hội quán Nghĩa An (hay Chùa Ông) với gần 300 tuổi đời. Đây là nơi thờ phụng vị thần Quan Vũ – một vị tướng tài đức vẹn toàn thời Tam Quốc, và cũng là chốn hội họp, chiêm bái của người Tiều tại Sài Gòn. Hội quán được xây dựng từ cuối thế kỷ 18 và được trùng tu nhiều lần qua các năm. Kiến trúc hình chữ khẩu với các khối nhà khép kín vuông góc là phong cách thiết kế đặc trưng của người Hoa. Từng khối cột, mái nhà, gian sàn đều được trang trí chi tiết các tạo hình linh vật, nghệ thuật thư pháp, sành sứ, chạm gỗ, chạm đá,… Chính bởi giá trị văn hoá đặc sắc tồn đọng trong phong cách kiến trúc và kỹ thuật trang trí công phu mà Hội quán Nghĩa An đã được công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.
Ảnh: Tư liệu
Mái nhà ấn tượng được trang trí bằng các hình rồng, phượng, tướng quân, cá nhiều màu sắc. Ảnh: Quận 5 xin chào
Thực hiện: Quychibeo
Xem thêm
Ngũ Phụng Lâu uy nghi trên bản đồ Á Đông
