Kiến trúc miền quê West Sussex của Anh Quốc vốn được phát triển song hành với cảnh quan. Những triền đồi thoải của vùng South Downs, đồng cỏ rộng và những cụm làng cổ với nhà mái ngói đỏ tạo nên một diện mạo nông thôn đặc trưng đã tồn tại qua nhiều thế kỷ. Nguồn đất sét phong phú của địa phương cũng hình thành nên truyền thống lâu đời về sản xuất gạch và ngói đất nung, khiến vật liệu này trở thành một phần quan trọng trong bản sắc kiến trúc địa phương.
Nằm trên sườn dốc ở rìa khu dân cư, nơi làng mạc dần chuyển tiếp sang cảnh quan tự nhiên của High Weald, nhà ngói Clay Rise được hình thành từ mối quan hệ chặt chẽ giữa địa hình, vật liệu và kiến trúc bản địa. Đây cũng là công trình do kiến trúc sư Andre Templeton Ford thiết kế cho gia đình mình, như một thử nghiệm cá nhân để chuyển hóa những quan sát về cảnh quan và truyền thống xây dựng địa phương thành ngôn ngữ kiến trúc. Anh chia sẻ: “Clay Rise là một ngôi nhà đa năng dành cho gia đình, cho phép chúng tôi khám phá những ý tưởng đã tích lũy trong nhiều năm, đồng thời tạo ra một công trình thực sự phù hợp với địa phương thông qua những hiểu biết về bối cảnh và truyền thống thủ công.”
Màu sắc không đồng đều của ngói thủ công tạo nên một bề mặt pixel tự nhiên, giúp công trình hòa vào bảng màu thổ nhưỡng xung quanh. Sự sắp xếp các khối mái xếp lớp không chỉ tạo ra các khoảng ban công và cửa sổ mái (dormer) duyên dáng mà còn là chiến lược đưa ánh sáng vào sâu trong không gian.
Thay vì san phẳng khu đất dốc để xây nhà trên một mặt bằng bằng phẳng, kiến trúc sư lựa chọn giữ nguyên địa hình tự nhiên và đặt một phần công trình vào sườn đồi. Bằng cách đẩy khối tích công trình xuống sâu 1.5m so với mặt đất, cấu trúc ngôi nhà mở rộng dần thành 3 tầng vững chãi, tận dụng triệt để độ dốc tự nhiên để phân tách các lớp không gian chức năng theo phương đứng. Giải pháp tích hợp địa hình này biến tầng dưới cùng trở thành một dạng bán hầm hòa lẫn vào triền dốc, không chỉ giúp giảm bớt chiều cao tổng thể khi nhìn từ xa mà còn tạo ra một hệ thống công năng linh hoạt, làm mờ ranh giới giữa kiến trúc nhân tạo và địa chất tự nhiên.
Khác với vẻ kín đáo phía mặt tiền, mặt sau công trình mở rộng thành cấu trúc 3 tầng vững chãi. Các khung cửa kính lớn hướng Nam được tính toán để tối ưu hóa việc hấp thụ nhiệt năng vào mùa đông. Ngói không chỉ nằm trên mái mà được lợp tràn xuống các diện tường theo kiểu vảy cá. Điều này tạo ra một “lớp da” bảo vệ liên tục cho công trình.
Một trong những điểm nổi bật nhất của nhà Clay Rise là hệ mái ba tầng đa diện, lấy cảm hứng từ những mái ngói đỏ đặc trưng của địa phương và mô phỏng nhịp điệu trồi sụt của các triền đồi xung quanh. Khung kết cấu chính của mái được tạo thành từ hệ khung gỗ tiền chế, các khớp nối được tính toán và gia công bằng CNC với độ chính xác cao. Khi nhìn từ xa hoặc nhìn ở một góc độ tổng thể, sự thay đổi cao độ giữa các đỉnh mái tạo ra những đường gấp khúc rõ rệt, đồng thời định hình toàn bộ hình khối ngôi nhà.
Sự thay đổi góc độ giữa các mặt mái tạo ra hiệu ứng bóng đổ biến thiên, mô phỏng lại những nếp gấp tự nhiên của triền đồi bao quanh.
Bố cục không gian của ngôi nhà được tổ chức linh hoạt để đáp ứng nhiều nhu cầu sử dụng khác nhau. Tầng thấp nhất được thiết kế như một căn hộ độc lập với hai phòng ngủ, có thể sử dụng cho khách hoặc cho thuê trong tương lai. Tầng trên là không gian sinh hoạt chính của gia đình, bao gồm phòng khách, bếp và phòng ngủ chính, tất cả đều được bố trí để tận dụng tầm nhìn mở ra cảnh quan xung quanh.
Không gian nội thất được chăm chút kỹ lưỡng với nhiều chi tiết thiết kế riêng và các món đồ được tuyển chọn cẩn thận.
Gỗ Sapele được sử dụng đồng nhất cho cả khung kết cấu và đồ mộc nội thất, tạo ra sự liền mạch giữa cấu trúc và nội thất của công trình.
Ảnh: French + Tye
Bên cạnh hình thức kiến trúc, kiến trúc sư đã vận dụng nhiều giải pháp thiết kế bền vững. Ngôi nhà được bố trí để tận dụng ánh nắng tự nhiên, với các cửa sổ lớn hướng về phía nam giúp ánh sáng mùa đông chiếu sâu vào bên trong, đồng thời hạn chế tình trạng quá nóng vào mùa hè. Các cửa mở ở hai phía đông – tây tạo luồng gió đối lưu, giúp không khí lưu thông tự nhiên trong nhà.
Hệ trần dốc đa diện tạo nên những đường nếp gấp đổ bóng mang tính điêu khắc trong phòng ngủ.
Ảnh: French + Tye
Ở trung tâm, cầu thang gỗ xoắn ốc đóng vai trò là điểm nhấn thị giác, nối ba tầng dọc theo trục đứng. Vị trí đặt ngay dưới giếng trời cho phép dẫn ánh sáng tự nhiên xuống sâu phần bán hầm, giải quyết được hạn chế thiếu sáng do địa hình lùi vào sườn dốc. Thêm vào đó, giếng trời còn vận hành như một ống thoát nhiệt, tận dụng áp suất để đẩy khí nóng thoát lên trên, đảm bảo sự thông thoáng tự nhiên cho toàn bộ khối tích bên trong.
Ảnh: French + Tye
Quá trình xây dựng cũng chú trọng việc tái sử dụng vật liệu. Một số thiết bị nhà bếp cũ được tích hợp lại trong thiết kế, trong khi phần gỗ dư từ khung kết cấu được tận dụng để chế tác các chi tiết nội thất đặt làm riêng.
Không gian sinh hoạt chung được tổ chức theo lối mặt bằng mở, tối ưu hóa sự tương tác giữa các khu vực chức năng.
Toàn bộ gỗ dư thừa từ quá trình lắp dựng được nghệ nhân mộc tại chỗ chế tác thành các chi tiết tay nắm và kệ bếp, triệt tiêu hoàn toàn rác thải gỗ trong dự án.
Thực hiện: Lê Vi | Theo: Divisare | Ảnh: French + Tye
Xem thêm:
Kilmory House: Ngôi nhà của những buổi thết đãi thân tình
