Nhà thông minh vận hành trên một nguyên tắc duy nhất: giao phó việc điều khiển cho một hệ thống, để con người không còn phải đích thân can thiệp vào từng thao tác nhỏ. Nhưng nguyên tắc ấy chỉ thành hiện thực nếu các thiết bị nói chung một ngôn ngữ. Đó là lý do vì sao, bên cạnh Wi-Fi quen thuộc, giới công nghệ những năm gần đây đặt nhiều kỳ vọng vào Matter, chuẩn kết nối mở do Amazon, Apple, Google và Samsung SmartThings cùng phát triển, cho phép các thiết bị từ nhiều hãng khác nhau giao tiếp mà không cần riêng từng hub hay ứng dụng. Đi kèm Matter là Thread, một mạng lưới không dây tiết kiệm năng lượng, phù hợp cho các thiết bị chạy pin như cảm biến, khóa cửa, công tắc. Nói ngắn gọn: nếu trước đây mua bóng đèn Philips Hue đồng nghĩa phải gắn chặt với hệ sinh thái Google hoặc Apple, thì với Matter, ranh giới ấy đang dần được xóa bỏ, người dùng có thể phối trộn thiết bị tùy ý mà không lo xung đột.
Ảnh: Maíra Acayaba
Trợ lý ảo
Là mắt xích không thể thiếu của mọi hệ thống tự động hóa, trợ lý ảo thường được cài đặt qua ứng dụng di động. Với những ai muốn một hiện diện vật lý rõ ràng hơn, các mẫu loa thông minh như Echo Dot (cho Alexa) hay Google Nest Mini (cho Google Home) là lựa chọn phổ biến. Một điểm cần lưu tâm: trợ lý ảo luôn ở trạng thái lắng nghe để nhận diện câu lệnh kích hoạt, nên việc kiểm soát quyền riêng tư, tắt micro khi không cần, xóa lịch sử ghi âm định kỳ, là thao tác nên duy trì như một thói quen, không phải một lần cài đặt rồi thôi.
Bộ lưu điện
Điện là mạch máu nuôi sống ngôi nhà thông minh. Mọi kết nối Internet, mọi thiết bị điện tử đều phụ thuộc vào nguồn cấp ổn định. UPS (Uninterruptible Power Supply) giữ vai trò bảo vệ: chống lại sự cố mất điện, biến động điện áp, đảm bảo các thiết bị hoạt động liên tục. Với một ngôi nhà đã đầu tư nhiều vào tự động hóa, đây là thiết bị nền tảng dễ bị bỏ qua nhất, bởi nó không mang lại trải nghiệm “thông minh” trực quan, nhưng lại là thứ quyết định toàn bộ hệ thống có vận hành liên tục hay không mỗi khi điện lưới chập chờn.
Ổ cắm thông minh
Dễ lắp đặt, không đòi hỏi tu sửa, ổ cắm thông minh thường là điểm khởi đầu lý tưởng cho bất kỳ ai muốn bước vào thế giới nhà thông minh. Kết nối trực tiếp với hệ thống điện và Wi-Fi, chúng cho phép điều khiển từ xa qua điện thoại, đồng thời lập lịch bật – tắt tự động, chẳng hạn sạc thiết bị vào những khung giờ điện rẻ hơn để tiết kiệm chi phí, hoặc ngắt hoàn toàn nguồn điện chờ (standby) của các thiết bị ít dùng để giảm hao phí điện năng âm thầm.
Bóng đèn thông minh
Ngoài khả năng lên lịch bật tắt hay vận hành bằng khẩu lệnh, bóng đèn thông minh còn điều chỉnh được độ sáng để tạo không khí ấm cúng khi đêm xuống. Tùy mẫu mã, người dùng có thể chọn ánh sáng vàng ấm hay trắng lạnh theo từng hoạt động, thậm chí cài đặt hiệu ứng nhấp nháy theo nhịp nhạc. Đáng chú ý, phần lớn bóng đèn thông minh thế hệ mới đã tương thích Matter, nghĩa là một bóng đèn mua từ hãng này vẫn có thể điều khiển được bằng ứng dụng của hãng khác.
Công tắc thông minh
Với những ai ngại rời khỏi ghế sofa chỉ để tắt đèn, công tắc thông minh là giải pháp: một cái chạm, hoặc một câu lệnh, từ bất kỳ đâu trong nhà. Có thể chọn loại gắn tường hoặc bộ chuyển đổi lắp vào công tắc sẵn có. Điểm cộng lớn nhất là nó không cắt đứt kết nối của bóng đèn thông minh khỏi mạng điện, nhờ vậy không làm gián đoạn các lịch trình đã cài đặt từ trước, một chi tiết kỹ thuật nhỏ nhưng lý giải vì sao đây là hạng mục nên lắp đồng thời với bóng đèn thông minh, thay vì tách rời.
Khóa thông minh
Nỗi lo quên khóa cửa gần như được xóa bỏ: cửa tự động khóa, chỉ mở lại bằng mật khẩu, sinh trắc học hoặc giọng nói. Một số mẫu còn tích hợp cảm biến chuyển động, kích hoạt báo động nếu cửa bị tác động bất thường. Đây cũng là hạng mục nhạy cảm nhất về bảo mật trong toàn bộ hệ thống: nguyên nhân phổ biến nhất khiến khóa thông minh bị xâm nhập không đến từ lỗ hổng kỹ thuật tinh vi, mà từ việc người dùng giữ nguyên mật khẩu mặc định của nhà sản xuất, vì vậy đổi mật khẩu ngay khi lắp đặt và bật xác thực hai lớp là điều gần như bắt buộc, không phải tùy chọn.
Điều hòa thông minh
Khác biệt cốt lõi giữa điều hòa thông minh và điều hòa thông thường nằm ở khả năng tùy chỉnh theo thói quen người dùng, từ giờ bật tắt, mức nhiệt độ, đến chế độ vận hành. Một khi đã lập trình xong, thiết bị có thể tự làm mát phòng trước giờ ngủ và tắt vào nửa đêm mà không cần ai nhắc nhở. Nhiều dòng còn tự học lịch sinh hoạt của gia chủ theo thời gian, dần điều chỉnh nhiệt độ mà không cần can thiệp thủ công lặp lại.
Robot hút bụi
Việc lau dọn nhà, tưởng đơn giản, lại ngốn không ít thời gian và công sức. Robot hút bụi giải quyết điều đó một cách lặng lẽ: điều khiển từ xa, nhận lịch dọn dẹp theo từng khu vực nhờ cảm biến lập bản đồ (LiDAR hoặc camera), tự sạc khi cạn pin, và ở một số mẫu, tích hợp cả trợ lý ảo lẫn chức năng lau ẩm.
Tủ lạnh thông minh
Là trợ lý bếp núc, tủ lạnh thông minh đi kèm mức đầu tư không nhỏ, đổi lại là loạt tính năng tùy mẫu: điều chỉnh nhiệt độ từ xa, phát nhạc, gợi ý công thức nấu ăn dựa trên thực phẩm hiện có, thậm chí báo hiệu khi thực phẩm nào đó sắp cạn thông qua camera gắn bên trong khoang chứa.
TV thông minh
Một trong những thiết bị thông minh đầu tiên bước vào gia đình Việt, Smart TV không chỉ dừng ở hình ảnh và kích thước màn hình. Tùy dòng sản phẩm, nó còn tích hợp trợ lý ảo, nền tảng giải trí trực tuyến, cùng nhiều tiện ích khác cho đời sống thường nhật.
Ảnh: Kelly Marshall
Máy quay an ninh
Giám sát ngôi nhà, cảnh báo gia chủ khi có bất thường, kích hoạt báo động tại chỗ. Không ít người còn dùng thiết bị này đơn giản để nhìn theo thú cưng của mình khi chúng ở nhà một mình. Đây cũng là thiết bị đặt ra câu hỏi riêng tư nhiều nhất trong toàn bộ hệ thống: hình ảnh ghi lại thường được lưu trên máy chủ của nhà sản xuất, nên khi chọn mua, nên ưu tiên các dòng có mã hóa đầu-cuối (end-to-end encryption) và cho phép lưu trữ cục bộ, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào máy chủ bên thứ ba.
Một hệ thống càng kết nối nhiều thiết bị, càng cần được nhìn nhận không chỉ ở khía cạnh tiện nghi mà còn ở khía cạnh an toàn dữ liệu. Ba nguyên tắc cơ bản, áp dụng cho hầu hết thiết bị kể trên: đổi mật khẩu mặc định ngay từ đầu, bật xác thực hai lớp khi có thể, và cập nhật firmware đều đặn – phần lớn lỗ hổng bảo mật được khai thác không đến từ kỹ thuật tấn công phức tạp, mà từ những thiết lập mặc định bị bỏ quên.
Tổng hợp: Vân Thảo | Ảnh: Tư liệu
Xem thêm
Nhà thông minh và những lưu ý cần thiết | ED Tips
5 xu hướng “đong giá trị” chiếc TV trong mơ của gia đình hiện đại
