Hàng năm, hàng triệu tấn rác thải nhựa trôi dạt ra đại dương, tích tụ trong dòng hải lưu và bờ cát, trở thành một trong những cuộc khủng hoảng môi trường dai dẳng nhất của thế kỷ này. Từ chính khối vật liệu bị ruồng bỏ ấy, nhiều cách tiếp cận đã và đang dần hình thành, không đơn thuần chỉ để xử lý rác, lan tỏa thông điệp và khơi dậy ý thức bảo vệ môi trường, mà còn đặt câu hỏi về vòng đời của mọi thứ do con người tạo ra.
Nhân ngày Đại dương Thế giới 8/6, ELLE Decoration điểm qua những sáng tạo đặc sắc, nơi rác thải biển được tái chế và thông điệp mạnh mẽ về trách nhiệm và sự tái sinh.
The Blue House do Atelier Backlar cải tạo
Văn phòng Atelier Backlar cải tạo tàn tích quán rượu của những thợ săn cá voi từ những năm 1980 trên đảo São Miguel, Azores, thành The Blue House. Ngôi nhà giữ nguyên tường đá bazan bao quanh, bên trong dựng hệ khung từ tấm cách nhiệt SIP, được lắp ghép trong 10 ngày, và sử dụng gỗ khai thác tại địa phương. Mặt tiền, mái và sàn ngoài trời ốp vật liệu nhựa đại dương tái chế màu xanh lam, vốn thường chỉ sản xuất ở quy mô đồ nội thất. Cửa sổ thấp rộng có băng ghế gỗ nhìn ra vịnh, lấy cảm hứng từ trạm quan sát cá voi xưa. Nội thất tối giản, đa phần do studio hợp tác với nghệ nhân địa phương sản xuất.
Ảnh: Francisco Noguerira
Ảnh: Francisco Noguerira
Dãy ghế sofa dài tích hợp liền khối, phía trên treo một chiếc lao săn cá voi hơn một thế kỷ, biểu tượng cho sự chuyển đổi văn hóa từ khai thác sang bảo vệ cá voi. Ảnh: Francisco Noguerira
Self Care Community Centre do Andra Matin thiết kế
Công trình công cộng đa chức năng Self Care Community Centre của Space Available nằm tại Jakarta, được kiến trúc sư Andra Matin cải tạo. Toàn bộ dự án sử dụng 11 tấn nhựa tái chế, bao gồm rác thải nhựa đại dương, sử dụng cho các chi tiết kiến trúc như tấm ốp mặt tiền và đồ nội thất. Điểm nhấn kiến trúc của trung tâm là khu vực trò chuyện trũng tích hợp máy tái chế nhựa và trạm sửa quần áo.
Ảnh: Ernest Theofilus
Ảnh: Ernest Theofilus
Ghế Coast của Vestre
Thương hiệu nội thất Vestre ra mắt mẫu ghế băng Coast, do Allan Hagerup thiết kế và hợp tác với tổ chức Ogoori. Chiếc ghế sử dụng rác nhựa do tình nguyện viên thu gom từ bờ biển và sông ngòi Na Uy. Nhựa tái chế tạo thành các thanh màu xanh lam trên khung thép đơn giản. Ghế có thể đặt ở cầu cảng hay ven đảo nhờ đặc tính chịu được môi trường biển, tượng trưng cho hệ thống tái chế khép kín.
Khung thép được thiết kế dễ thay thế, và nhựa cũ sẽ tiếp tục được tái chế thành sản phẩm mới.
Ảnh: Veste
Bộ sưu tập Earthrise của Iris Van Herpen
Tại Paris Haute Couture Week 2021, nhà thiết kế thời trang Iris van Herpen giới thiệu bộ sưu tập Earthrise, lấy cảm hứng từ vẻ đẹp từ sự tuần hoàn của Trái Đất. Bộ sưu tập gồm 19 mẫu, xoay quanh các chủ đề tự do, phiêu lưu, khám phá và táo bạo. Năm mẫu trong bộ sưu tập được làm từ vải nhựa tái chế từ đại dương của Parley for the Ocean. Các tấm nhựa được cắt thủ công lẫn in 3D, xếp thành nhiều lớp theo motif đăng đối đặc trưng của nhà thiết kế.
Ảnh: Iris Van Herpen
Triển lãm Sea Thing của Sam Jacob
Trong khuôn khổ London Design Week 2019, Sam Jacob giới thiệu tác phẩm sắp đặt Sea Thing tại bảo tàng V&A, nhằm nêu bật tác hại của rác thải nhựa lên sinh vật biển. Anh sử dụng đồ họa chuyển động để tạo hoạt ảnh phóng chiếu trên trần bảo tàng, dựa trên họa tiết cá và sinh vật biển của Charles & Ray Eames và thêm các mẩu rác thải như chai nhựa, bọc nylon… Bên cạnh đó, Jacob còn trưng bày tám bình đựng nước. Trong đó, bảy chiếc được tạo hình như cổ vật nhưng làm bằng chất liệu mới, còn chiếc thứ tám làm bằng gốm.
Ảnh: Ed Reeve
Ảnh: Ed Reeve
Triển lãm Over Flow của Tadashi Kawamata
Tác phẩm sắp đặt từ nhựa đại dương Over Flow của Tadashi Kawamata được ra mắt tại bảo tàng MAAT, Lisbon vào năm 2018, nhằm nâng cao nhận thức về ô nhiễm biển. Rác thải và thuyền được thu gom bởi nhóm tình nguyện Brigada do Mar. Tổ chức này thu dọn 28 dặm bờ biển mỗi năm, thu về 20–30 tấn nhựa với 50 tình nguyện viên thường trực. Nghệ sĩ sắp xếp rác thành khung cảnh tưởng tượng sau thảm họa môi trường, lấy cảm hứng từ trận sóng thần Tohoku 2011 và vị trí ven biển của bảo tàng.
Ảnh: MAAT
Ảnh: MAAT
Viên nước tương Holy Carp! của Heliograf và Vert Design
Heliograf và Vert Design giới thiệu viên đựng nước tương Holy Carp! để thay thế sản phẩm làm bằng nhựa dùng một lần phổ biến. Sản phẩm làm từ bã mía, có thể phân hủy trong 4–6 tuần tại nhà, không chứa nhựa hay PFAS. Khác với phiên bản làm bằng nhựa đổ sẵn nước tương từ nhà máy, Holy Carp! có thể được rót tươi tại nhà hàng, giữ chất lượng 48 giờ. Dung tích 12mm lớn hơn bản nhựa, nhằm dễ sản xuất và thao tác. Sản phẩm ra đời từ thực tế viên nước tương nhựa quá nhỏ để tái chế, thường tràn ra biển gây hại sinh vật.
Heliograf ước tính 8–12 tỷ viên cá nhựa đã dùng từ 1950. Thiết kế Holy Carp! đưa ra giải pháp giảm thiểu rác thải nhựa kích thước nhỏ ra biển, vốn bị các sinh vật biển nuốt phải.
