FIFA World Cup 2026 đánh dấu lần đầu tiên giải đấu mở rộng lên 48 đội tham dự, tăng đáng kể so với con số 32 của các kỳ trước. Quy mô chưa có tiền lệ này đòi hỏi một mạng lưới tổ chức tương xứng: 11 địa điểm tại Hoa Kỳ, 3 tại Mexico và 2 tại Canada. Khác với World Cup 2022 ở Qatar, nơi toàn bộ sân vận động được xây dựng mới từ đầu, ba quốc gia chủ nhà Bắc Mỹ lần này sở hữu sẵn cơ sở hạ tầng thể thao đẳng cấp thế giới. Thay vì kiến tạo từ đầu, họ chọn nâng cấp, trùng tu và tái khai thác những công trình đã trở thành một phần ký ức thể thao đại chúng qua nhiều thập niên.
Việc lựa chọn địa điểm tổ chức World Cup trải qua một quy trình nghiêm ngặt, kéo dài nhiều năm. Các quốc gia ứng cử phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật của FIFA, từ năng lực sân vận động đến hạ tầng giao thông và hậu cần, trước khi bước vào vòng bỏ phiếu. FIFA hiện có 211 hiệp hội thành viên, trong đó các quốc gia đang ứng cử bị loại khỏi vòng bỏ phiếu; phần còn lại tham gia bỏ phiếu công khai và đa số quá bán sẽ xác định nước chủ nhà. Toàn bộ quá trình thường được khởi động gần một thập kỷ trước lễ khai mạc, đủ thời gian để từng địa điểm được đưa lên chuẩn FIFA và sẵn sàng đón hàng tỷ ánh nhìn từ khắp nơi trên thế giới.
Mercedes-Benz Stadium, mái che hình mống mắt máy ảnh, biểu tượng kiến trúc thể thao đương đại của Atlanta. Ảnh: HOK
Hoa Kỳ: 11 sân vận động
Với 11 sân vận động trải dài từ bờ Tây sang bờ Đông, các trận đấu tại Hoa Kỳ đóng vai trò chủ chốt tại World Cup 2026. Đây đều là những công trình thể thao quy mô lớn và hiện đại, được thiết kế bởi các văn phòng kiến trúc hàng đầu như HOK, HKS, HNTB, Populous hay NBBJ. Mỗi sân vận động đều mang phong cách kiến trúc đặc trưng, phản ánh rõ nét bản sắc của từng thành phố đại diện.
Lumen Field (Seattle, Washington) do Ellerbe Becket và LMN Architects thiết kế
Khánh thành: 2002 | Sức chứa: 69.000 chỗ
Lumen Field nổi tiếng là một trong những sân vận động ồn ào nhất Bắc Mỹ, lý do bắt nguồn từ kiến trúc, không phải công nghệ âm thanh. Được thiết kế bởi Ellerbe Becket (nay là AECOM) phối hợp cùng LMN Architects của Seattle, công trình sở hữu hệ thống tán mái cong che phủ khoảng 70% chỗ ngồi, hoạt động như những bộ phản xạ parabol, dội ngược tiếng hò reo của khán giả xuống mặt sân thay vì để thoát lên bầu trời. Ghế nhôm và tường bê tông lộ thiên càng khuếch đại thêm hiệu ứng cộng hưởng này, biến mỗi khán đài thành một buồng âm thanh tự nhiên. Kết quả: khán giả tại đây đã hai lần xác lập Kỷ lục Guinness về tiếng hò reo lớn nhất tại sân vận động ngoài trời, đạt đỉnh 137,6 dB vào năm 2014.
Kết cấu thép lộ thiên phản ánh rõ nét cá tính công nghiệp của Seattle, trong khi phần đầu sân mở hướng tầm nhìn ra đường chân trời thành phố và không gian rộng lớn của vùng Tây Bắc Thái Bình Dương. Nhờ vậy, mỗi trận đấu tại Lumen Field luôn là sự kết hợp đặc thù giữa kiến trúc, con người và bối cảnh đô thị, nơi âm thanh và không gian cùng tạo nên một trải nghiệm khó nhầm lẫn với bất kỳ sân vận động nào khác.
Lumen Field, kết cấu thép lộ thiên với đầu sân mở ra tầm nhìn đường chân trời Seattle. Ảnh: Kirk Wester
Levi’s Stadium (San Francisco) do HNTB thiết kế
Khánh thành: 2014 | Sức chứa: 71.000 chỗ
Levi’s Stadium là một trong những công trình chú trọng nhất đến yếu tố bền vững tại World Cup 2026. Sân vận động do HNTB thiết kế này tích hợp mái xanh, hệ thống năng lượng mặt trời, tái sử dụng nước và hạ tầng tiết kiệm năng lượng. Kiến trúc của sân mang phong cách hiện đại, tối giản với các hành lang mở và sân thượng rộng giúp tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên cùng tầm nhìn thoáng đãng. Đặc biệt, bố cục khán đài bất đối xứng được tính toán kỹ lưỡng theo khí hậu California, giúp tăng diện tích che mát cho khán giả trong các trận đấu ban ngày.
Levi’s Stadium, mái xanh cùng hành lang mở phản ánh triết lý bền vững của HNTB. Ảnh: Lebid Volodymyr
SoFi Stadium (Los Angeles) do HKS Architects thiết kế
Khánh thành: 2020 | Sức chứa: 100.000 chỗ
SoFi Stadium thể hiện rõ phong cách kiến trúc đặc trưng của Los Angeles bao gồm quy mô lớn, hiện đại và giàu tính trình diễn. Công trình do HKS Architects thiết kế với hệ thống mái vòm bán trong suốt mở rộng ra ngoài phạm vi sân, giúp tận dụng khí hậu ôn hòa của Nam California mà không cần làm không gian khép kín. Bên trong sân được trang bị màn hình LED hai mặt thuộc hàng lớn nhất thế giới. Điểm đặc biệt của SoFi Stadium là vai trò trung tâm trong một khu phức hợp đô thị, kết hợp hài hòa giữa khu bán lẻ, không gian công cộng, khách sạn và các địa điểm biểu diễn nghệ thuật.
SoFi Stadium, mái bán trong suốt vươn rộng ra ngoài biên giới sân đấu, tạo không gian trung gian giữa ngoài trời và trong nhà. Ảnh: Nic Lehoux
Arrowhead Stadium (Kansas City) do Kivett & Myers thiết kế
Khánh thành: 1972 | Sức chứa: 73.000 chỗ
Arrowhead Stadium là một trong những sân vận động lâu đời nhất tại World Cup 2026. Năm 2010, dự án cải tạo trị giá 375 triệu USD do Populous thực hiện đã giúp hiện đại hóa hạ tầng nhưng vẫn giữ trọn nét độc đáo nguyên bản. Đường mái của sân uốn lượn dọc theo mép trên khán đài, tạo nên những góc ngồi gãy khúc đặc trưng. Kết cấu bê tông lộ thiên kết hợp với hình khối đối xứng mang đậm phong cách kiến trúc thể thao Mỹ thập niên 1970 tiếp tục được bảo tồn như một phần bản sắc của công trình.
Arrowhead Stadium, bát sân bê tông đối xứng của thập niên 1970 được Populous hiện đại hóa nhưng giữ nguyên cá tính. Ảnh: Arrowhead Stadium
AT&T Stadium (Arlington, Texas) do HKS Architects thiết kế
Khánh thành: 2009 | Sức chứa: 100.000 chỗ
Sân vận động AT&T là biểu tượng kiến trúc thể thao hiện đại, gây ấn tượng bởi ngôn ngữ cấu trúc độc bạt (Structural Heroism). Công trình định hình bằng hai vòm thép khổng lồ nâng đỡ hệ mái che di động và hệ vách kính nghiêng dài 244m, giúp tối ưu hóa ánh sáng tự nhiên và thiết lập sự kết nối thị giác hoàn hảo từ ngoại vi vào lòng sân.
Vượt qua khuôn mẫu công năng truyền thống, quy hoạch nội thất của AT&T hướng đến trải nghiệm phong cách sống cao cấp với hệ thống phòng suite thượng hạng và các khoang VIP đặt ngay sát mặt sân. Đặc biệt, không gian bên trong tạo đột phá thị giác nhờ cặp màn hình LED đôi khổng lồ, kết hợp cùng một chương trình giám tuyển nghệ thuật quy mô bảo tàng.
Sự hòa quyện giữa công nghệ và nghệ thuật đã biến công trình thành một điểm giao thoa văn hóa độc đáo. Ảnh: AT&T Stadium
Sân vận động Mercedes-Benz (Atlanta, Georgia) do HOK thiết kế
Khánh thành: 2017 | Sức chứa: hơn 75.000 chỗ
Mercedes-Benz là sân vận động chuyên nghiệp đầu tiên đạt chứng nhận LEED Platinum tại Bắc Mỹ. Điểm nhấn độc bản của công trình là hệ mái che di động gồm 8 cánh bọc màng ETFE, vận hành xoay theo cơ chế chong chóng độc đáo để mở ra khoảng không đón sáng.
Ngôn ngữ vật liệu được HOK xử lý tinh tế khi ứng dụng màng ETFE trọng lượng nhẹ, xuyên sáng và cách nhiệt tối ưu cho cả phần mái lẫn hệ mặt đứng kính một lớp phía đông. Giải pháp này vừa giúp giải phóng tải trọng cấu trúc, tiết chế bức xạ nhiệt, vừa tạo độ trong suốt lý tưởng để kết nối tầm nhìn hướng về trung tâm Atlanta. Ngay cả khi đóng mái để tránh nóng mùa hè tại World Cup 2026, kiến trúc nội thất vẫn ngập tràn ánh sáng tự nhiên dịu nhẹ nhờ lớp màng lọc thông minh này.
Oculus trung tâm mái Mercedes-Benz Stadium, tám cánh thép mở ra như ống kính máy ảnh. Ảnh: HOK
NRG Stadium (Houston, Texas) do Populous thiết kế
Khánh thành: 2002 | Sức chứa: 72.200 chỗ
Sân vận động NRG ghi dấu ấn lịch sử khi là công trình có mái che di động đầu tiên tại giải NFL, biểu trưng cho tư duy kiến trúc thể thao đa năng quy mô lớn. Vỏ bao che của tòa nhà tạo lập sự đối thoại mạnh mẽ giữa nội thất và ngoại vi nhờ hệ mặt dựng kính khổng lồ, giúp tối ưu hóa độ trong suốt và khai thác triệt để ánh sáng tự nhiên.
Điểm đặc trưng nhất nằm ở cơ chế mái che di động bằng khung thép bản lề, bọc lớp vải bạt xuyên sáng thông minh, có khả năng tách đôi và đóng – mở nhịp nhàng chỉ trong 7 phút. Dù được đóng kín tại World Cup 2026 để điều hòa vi khí hậu trước cái nóng bản địa, giải pháp chất liệu xuyên sáng này vẫn đảm bảo không gian thi đấu bên trong luôn ngập tràn ánh sáng ban ngày dịu nhẹ, giữ trọn ý đồ thẩm mỹ nguyên bản.
NRG Stadium với hệ mặt dựng kính và mái che xuyên sáng. Ảnh: NRG Stadium
Gillette Stadium (Boston) do Populous thiết kế
Khánh thành: 2002 | Sức chứa: 66.000 chỗ
Sân vận động Gillette tích hợp các khối đá granite lộ thiên tự nhiên vào sảnh phía tây và mặt sân, tạo nên cấu trúc phân tầng phá cách. Ngôn ngữ kiến trúc hướng đến sự phóng khoáng với khoảng cắt chủ đích ở góc khán đài đông bắc mở ra một lối vào đại sảnh khoáng đạt.
Đặc trưng hình khối của công trình gắn liền với biểu tượng ngọn hải đăng cao 66m được cải tạo năm 2023, đóng vai trò như đài quan sát 360o, kết nối thị giác giữa sân vận động và bối cảnh đô thị xung quanh. Nội thất mới mở rộng thêm 6.967m2 không gian khánh tiết cao cấp, liên kết mạch lạc các khu vực biệt lập cũ để tạo thành một vòng tuần hoàn không gian khép kín hoàn hảo.
Gillette Stadium, sự giao thoa giữa địa hình granite tự nhiên và biểu tượng ngọn hải đăng cao 66 mét. Ảnh: Gillette Stadium
Lincoln Financial Field (Philadelphia) do NBBJ thiết kế
Khánh thành: 2003 | Sức chứa: 69.000 chỗ
Cấu trúc phi đối xứng và ngôn ngữ thép lộ thiên là những ấn tượng đầu tiên khi nhắc đến Lincoln Financial Field. Khán đài được tập trung dọc theo hai đường biên đông và tây, trong khi ba góc sân được giải phóng hoàn toàn. Tư duy quy hoạch này vừa mở ra những khung nhìn hướng về đường chân trời Philadelphia, vừa tạo nên những luồng gió tự nhiên đặc trưng.
Về âm thanh, hệ cánh mái khổng lồ vươn dài trên hai khán đài đường biên được tính toán để phản xạ tiếng hò reo xuống mặt sân, tăng cường lợi thế sân nhà. Điểm nhấn nội thất độc đáo nhất là Eagles Nest, một ban công hình tròn tại tầng Upper Concourse, nhìn thẳng xuống mặt sân, mang đến tầm nhìn toàn cảnh ra sân đấu với đường chân trời Philadelphia phía xa.
Lincoln Financial Field, khán đài dốc đứng kéo khán giả gần với sân đấu theo cách mà ít không gian thể thao hiện đại nào làm được. Ảnh: Lincoln Financial Field
Hard Rock Stadium (Miami) do HOK thiết kế
Khánh thành: 1987 | Sức chứa: 65.000 chỗ
Trải qua chín lần đổi tên và hàng loạt chương trình cải tạo sâu rộng của HOK, sân vận động Hard Rock trở thành biểu tượng cho tư duy kiến trúc thích ứng liên tục. Thay vì phá dỡ, công trình chọn cách tái đầu tư bền bỉ để duy trì sức cạnh tranh với các đấu trường hiện đại.
Dấu ấn kiến trúc mang tính bước ngoặt tại đây là hệ mái vòm hở trọng lượng nhẹ. Giải pháp này xử lý xuất sắc bài toán khí hậu đặc trưng của Nam Florida khi vừa tối ưu hóa bóng mát, vừa đóng vai trò như một bộ khuếch đại âm thanh, đẩy sự cuồng nhiệt trong lòng khán đài lên cao trào. Về nội thất, các phân tầng không gian cao cấp cũng được lột xác toàn diện thông qua việc làm mới hệ phòng suite và bổ sung các khu vực câu lạc bộ độc đáo ngay sát đường biên dọc.
Hard Rock Stadium, hệ mái vòm hở hiện đại được đặt lên cấu trúc nguyên bản từ năm 1987. Ảnh: Hard Rock Stadium
MetLife Stadium (New Jersey) do HOK thiết kế
Khánh thành: 2010 | Sức chứa: hơn 82.500 chỗ
Lớp vỏ bao che tinh giản làm từ các thanh chớp nhôm liên tục quấn quanh mặt đứng là ngôn ngữ nhận diện cốt lõi của sân vận động MetLife. Cấu trúc này mang lại diện mạo đồng nhất, hiện đại cho một công trình mang tính lịch sử, khi đây là sân vận động đầu tiên được quy hoạch từ đầu để làm sân nhà chung cho hai câu lạc bộ giải NFL và cũng là nơi đón nhận vinh dự tổ chức trận chung kết. Việc loại bỏ mái che di động do điều chỉnh ngân sách vô tình biến MetLife thành một đấu trường mở đối mặt với khí hậu khắc nghiệt.
MetLife Stadium nhìn từ trên không, địa điểm tổ chức trận chung kết World Cup 2026. Ảnh: Richard Cavalleri
Mexico: 3 sân vận động
Ba sân vận động Mexico đại diện cho ba thế hệ kiến trúc thể thao, từ di sản hiện đại Latinh của thập niên 1960 cho đến những công trình đương đại đặt đối thoại với cảnh quan tự nhiên làm ngôn ngữ trung tâm. Điều làm kỳ World Cup này đặc biệt với đất nước Mexico, khi đây là lần thứ ba họ đứng ra tổ chức giải đấu lớn nhất hành tinh.
Sân vận động Estadio Akron do Jean Marie Massaud & Daniel Pouzet + Populous Guadalajara thiết kế
Khánh thành: 2010 | Sức chứa: 48.000 chỗ
Khơi nguồn cảm hứng từ hình tượng ngọn núi lửa đang ngủ yên, thiết kế của sân vận động Akron là bài thơ ca ngợi xu hướng kiến trúc vị cảnh quan. Các kiến trúc sư đã kiến tạo một siêu cấu trúc tựa như ngọn đồi nhân tạo mọc lên từ lòng đất bằng giải pháp hạ thấp mặt sân xuống 11m và dùng chính đất đào để đắp thành triền dốc phủ cỏ xanh mướt bên ngoài. Khu vực khán đài hai tầng mang sắc đỏ rực rỡ mô phỏng dòng nham thạch trong lòng “miệng núi lửa”, tương phản ấn tượng với hệ mái che màu trắng lơ lửng được nâng đỡ bởi 16 cột trụ mảnh mai.
Estadio Akron, mái xanh lớp lớp tạo ảo giác địa hình tự nhiên. Ảnh: Ricardo Pacheo
BBVA Bancomer Stadium (Monterrey) do Populous + VFO thiết kế
Khánh thành: 2015 | Sức chứa: 53.500 chỗ
Lấy cảm hứng từ di sản công nghiệp của Monterrey, thiết kế của sân vận động BBVA tái hiện xuất sắc lịch sử chế tạo thép địa phương qua ngôn ngữ tạo hình mạnh mẽ. Công trình được mệnh danh là “gã khổng lồ thép” nhờ hệ cấu trúc ba chân tự lực, kết hợp với các giàn thép cán bọc nhôm vững chãi.
Để giải bài toán vi khí hậu, hệ mái vươn kết cấu sê-nô sử dụng chất liệu tấm polycarbonate xuyên sáng, giúp cản bức xạ nhiệt trực tiếp nhưng vẫn tối ưu hóa đối lưu gió. Đặc biệt, góc nhìn phía nam khán đài được mở toang chủ đích hướng thẳng về đỉnh núi Cerro de la Silla cao gần 1.828m.
Estadio BBVA, diện mạo mạnh mẽ đầy kiêu hãnh của ‘gã khổng lồ thép’ BBVA, nơi cấu trúc nhân tạo mở ra góc nhìn đắt giá ôm trọn đỉnh núi Cerro de la Silla hùng vĩ. Ảnh: Danpalon
Estadio Azteca (Mexico City) do Pedro Ramírez Vázquez & Rafael Mijares thiết kế
Khánh thành: 1966 | Sức chứa: 87.000 chỗ
Estadio Azteca là sân vận động duy nhất trong lịch sử từng tổ chức ba kỳ World Cup 1970, 1986, nay là 2026. Đây cũng là nơi diễn ra trận khai mạc ngày 11/6. Pedro Ramírez Vázquez và Rafael Mijares Alcérreca thiết kế công trình với ngôn ngữ hiện đại Latinh đặc trưng của Mexico thập niên 1960, với lòng chảo sân đào sâu vào mặt đất để giảm quy mô thị giác trong khi khuếch đại âm thanh khán giả, kết cấu bê tông lộ thiên khỏe khoắn, những dốc lưu thông hình cung bao quanh khối sân như những cánh tay mở. Giải pháp kết cấu đắt giá nhất tại đây là hệ mái vươn bê tông cốt thép táo bạo, giúp loại bỏ hệ cột trụ nội thất để đảm bảo tầm nhìn panorama tuyệt đối từ mọi vị trí.
Estadio Azteca, bê tông lộ thiên cùng các dốc lưu thông hình cung, ngôn ngữ kiến trúc của ký ức bóng đá toàn cầu. Ảnh: Ulrike Stein
Canada: 2 sân vận động
Hai sân vận động Canada tọa lạc tại các thành phố cảng ven biển, mang theo tinh thần cởi mở, gắn bó chặt chẽ với cảnh quan nước. Cả Toronto lẫn Vancouver đều là những thành phố đa văn hóa bậc nhất thế giới, phông nền phù hợp để đón nhận hội tụ của 48 quốc gia trên một giải đấu chưa từng có.
Sân vận động BC Place (Vancouver) do Studio Phillips Barratt thiết kế
Khánh thành: 1983, cải tạo lớn 2011 | Sức chứa: 48.821 chỗ
Sân vận động BC Place sở hữu điểm nhấn kiến trúc độc bản là hệ mái che di động nâng đỡ bằng cáp lớn nhất thế giới, được cải tạo bởi Stantec. Cấu trúc mái vòm phức hợp này không chỉ định hình nên hình khối bên ngoài mà còn tạo ra những bóng đổ đồ họa ấn tượng xuống mặt sân khi mở ra. Để bảo vệ mặt cỏ tự nhiên nhập khẩu trước sự phân bổ ánh sáng không đều, hệ mái che này dự kiến sẽ được đóng kín, biến không gian nội thất 54.500 chỗ ngồi thành một khối tích đóng kịch tính và đồng nhất.
BC Place Stadium, vẻ đẹp đầy tính biểu tượng của hệ mái cáp treo lớn nhất thế giới. Ảnh: EB Advanture
BMO Field (Toronto) do Brisbin Brooks Beynon Architects thiết kế
Khánh thành: 2007 | Sức chứa: 48.821 chỗ
BMO Field được khánh thành năm 2007 theo thiết kế của Brisbin Brooks Beynon Architects, sau đó trải qua các đợt mở rộng đáng kể do Gensler thực hiện để nâng cấp quy mô đón World Cup 2026. Điểm nhấn kiến trúc của công trình nằm ở hệ mái che mang đậm phong cách giải Ngoại hạng Anh phóng khoáng, che phủ kết cấu khán đài tầng trên mới bổ sung, cùng giải pháp công nghệ mặt sân lai hybrid tân tiến. Hướng tới World Cup 2026, siêu cấu trúc này tiếp tục lột xác đầy kịch tính nhờ giải pháp “kiến trúc tạm thời” quy mô lớn để nâng gấp đôi sức chứa, kết hợp cùng các không gian phong cách sống thời thượng như khu lounge và hiên sân thượng mới.
BMO Field, hệ mái che mang ngôn ngữ Ngoại hạng Anh khoáng đạt và cấu trúc mở rộng linh hoạt. Ảnh: BMO
Thực hiện: Dương Đoàn | Theo: ArchDaily
Xem thêm:
Nhìn lại 96 năm logo World Cup
Chiêm ngưỡng 12 sân vận động World Cup 2018 hoành tráng ở nước Nga
