Trong lần gặp gỡ đầu tiên, gia chủ đã cho kiến trúc sư xem một mô hình nhà vườn nhỏ mà anh tự làm bằng tay. Những mảnh giấy cắt không thật sắc xảo, vài chi tiết dán lệch trục, nhưng chính sự vụng về ấy lại tiết lộ vẻ chân thực khó tìm thất ở những bản vẽ kỹ thuật. Ở nông thôn, vẫn còn tồn tại một dạng tri thức về việc xây nhà như vậy, không nằm trong sách vở hay bản vẽ chuyên môn, mà ẩn trong ký ức cộng đồng, được truyền đi qua nhiều thế hệ mà không cần văn bản. Người ta biết mái hiên cần dài đến đâu để chặn nắng hắt buổi chiều, biết hướng nào nên mở cửa để đón gió vào những tháng cuối mùa khô, và biết nền nhà phải cao hơn mặt sân bao nhiêu để ngăn côn trùng và bò sát.
Tỉ lệ mái dài, hiên rộng và vườn cây bao bọc giúp công trình giữ được cái dịu mát vốn có của một ngôi nhà nhiệt đới. Ảnh: Cao Huy
Gia chủ là giáo viên mỹ thuật, đồng thời là họa sĩ tranh tường. Ngoài giờ đứng lớp và những chuyến đi vẽ, anh còn canh tác lúa theo hướng nông nghiệp hiện đại. Vào những khoảng thời gian rảnh rỗi hiếm hoi, anh thường xem các nội dung về không gian sống đương đại, kiến trúc, cây xanh, cách con người tổ chức cuộc sống của mình.
Ảnh: Cao Huy
Điều khiến kiến trúc sư bất ngờ là cách gia chủ đã nghĩ về tổ ấm tương lai của mình nhiều đến mức nào. Ngôi nhà cho gia đình ba thế hệ ban đầu đã trở nên quá tải từ lâu với đồ đạc lấp kín các khoảng trống, cây xanh hiện diện khắp nơi, ở trong nhà, ngoài hiên, trên sân, dọc lối đi. Anh thích chăm cây, nhưng nhịp sống của một người vừa dạy học, vừa vẽ, vừa canh tác không cho phép anh chăm sóc chúng đúng nghĩa. Những chậu cây ấy, theo một cách nào đó, cũng phản chiếu lại chính ngôi nhà, đầy sinh lực nhưng đang chờ được sắp xếp lại.
Ảnh: aha.studio.arc
Ảnh: aha.studio.arc
Theo thời gian, mọi thứ bắt đầu chồng chéo lên nhau, từ việc nhà, việc trường, đến việc đồng áng, ruộng lúa, con nhỏ. Ở nông thôn, con người vẫn luôn bận rộn. Nó diễn ra âm thầm, qua những việc lặp đi lặp lại mỗi ngày, không tên gọi và không kết thúc. Chính vì vậy, kiến trúc sư sớm nhận ra rằng vấn đề thiết kế cần giải quyết không nhất thiết nằm ở việc tạo ra một hình thức kiến trúc mới lạ mà cần thiết hơn là kiến tạo một trật tự sống mới.
Ảnh: Cao Huy
Ngôi nhà được tổ chức lại như một chuỗi không gian rõ ràng nhưng mềm mại. Những lối lưu thông rộng và ngắn giúp sinh hoạt hằng ngày trở nên nhẹ hơn. Sân vườn được gom về thành các khu vực phân định, thay vì phân tán khắp nơi như trước. Cây xanh không còn là những vật thể chen vào các khoảng trống còn sót lại mà trở thành những mảng nền lớn, bao phủ và định hình toàn bộ không gian. Mục tiêu mà kiến trúc sư hướng đến là để ngôi nhà vận hành theo cách ít tiêu hao nhất có thể, ít dọn dẹp hơn, ít bảo trì hơn, ít tích lũy hơn. Một ngôi nhà không đòi hỏi quá nhiều từ người sống trong nó.
Ảnh: Cao Huy
Ảnh: Cao Huy
Mái hiên lớn chặn nắng buổi sáng hắt thẳng vào nhà. Những khoảng đệm cho phép không khí đi xuyên qua công trình mà không cần phụ thuộc vào thiết bị làm mát. Vật liệu được giữ gần với tính chất nguyên bản, để ngôi nhà có thể già đi một cách tự nhiên cùng thời tiết vùng quê.
Nội thất được giữ ở trạng thái tiết chế, một sự kỷ luật về bố cục trong một không gian bình dị. Đồ gỗ tràm vàng, nền gạch xi măng và tường sáng màu tạo nên bầu không khí yên tĩnh. Ở bên trong, ngôi nhà hiện lên nhẹ và mở, như thể đã thuộc về khu vườn này từ lâu.
Ảnh: Cao Huy
Ảnh: Cao Huy
Ảnh: Cao Huy
Ở một nghĩa nào đó, căn nhà vườn này không còn đơn thuần là việc xây thêm một ngôi nhà mới. Đôi khi, kiến trúc không làm cuộc sống trở nên khác đi quá nhiều mà chỉ âm thầm giúp mọi thứ trở về đúng vị trí của mình. Quá trình đó giống như việc sắp xếp lại nhịp sống của một gia đình. Để người chủ nhà có thể dành nhiều thời gian hơn cho việc chăm cây. Để hai đứa nhỏ có thể ngồi chơi dưới hiên khi bên ngoài vẫn đang mưa. Để mấy con gà mái bị chó rượt có thể chạy xuyên qua sân mà không va vào những chậu cây đặt tạm.
Ảnh: Cao Huy
Ảnh: Cao Huy
Thực hiện: quanlagom
Xem thêm:
Nhà Hoà Bình: Ngôi nhà nông thôn qua lời bộc bạch của một thị dân
